Renan Koen’in konuk olduğu İsak’la Tarz-ı Hayat’ı dinlemek için:

Renan Koen Hatay’ın ses hafızasının izini sürüyor yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Kahramanmaraş merkezli 11 ili etkileyen 6 Şubat depremleri, Türkiye’nin deprem gerçeğini tekrar hatırlattı. Özellikle 1999 Marmara depreminden günümüze alınmayan önlemler İstanbul’u tehdit ederken yaşanması beklenen İstanbul depreminin ne zaman ve hangi şiddette yaşanacağı da merak konusu. Füsun Saka ile İyilik Sağlık’a konuk olan Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi Deprem İzleme Merkezi Müdürü Doç. Dr. Doğan Kalafat, Türkiye’de deprem riskini anlattı.

Beklenen Marmara depreminin büyüklüğü kaç olacak?

Doç. Dr. Kalafat depremin büyüklüğünün 7.2 olarak yaşanabileceğini söyledi.

1999 Marmara depreminin öncesinde yaşanan depremleri sıralayan Doç. Dr. Doğan Kalafat, “1939 Erzincan depreminden itibaren Anadolu fay zonunun keşfiyle birlikte ‘tetiklenmiş depremler’ yaşandığını görüyoruz. 1942, 1943, 1944, 1950’li yıllarda büyük depremlerin göçünü görüyoruz. Son olarak da 1967’de Adapazarı Mudurnu Vadisinde yaşanan depremi örnek olarak verebiliriz. Depremlerin göçü demek, büyük depremlerin birbirini tetikleyerek batıya doğru ilerlemesi anlamına geliyor. Bu yüzden de 1999 öncesi Marmara Bölgesini yakından takip ediyorduk. 17 Ağustos depreminden sonra yaşanması beklenen depreme dair gördüğüm, Marmara’da doğu-batı doğrultulu, Büyükçekmece açıklarından Mürefte açıklarına kadar batıya uzanan 70 km’lik bir parça var. Buranın depremselliğine baktığımızda da çok net bir hazırlık aşamasında olduğunu görüyorum. Bu gibi büyük fay zonlarından büyük deprem olmadan önce bir hazırlık aşaması oluyor. Bu aşamayı iyi analiz edersek, yaşanabilecek depremleri de görebiliyoruz. Buna dayanarak Marmara’da yaklaşık 7.2’lik bir deprem bekleniyor” dedi.

“Deprem tahminini herkes yapabilir”

Marmara’da yaşanacak olası depreme dair medyada konuşulanların eksik olduğunu belirten Kalafat, “Rasathanenin internet sitesinde yaşanan tüm depremlerin kayıtları erişilebilir. Ortalama olarak günde 50 deprem yaşanıyor. İki günde bir 3’ün üzerinde, aylık ise 5’in üzerinde iki deprem gerçekleşiyor ortalama olarak. Tüm bu verilere bakarak herkes deprem tahmininde bulunabilir. Fakat deprem tahmini ile depremlerin önceden belirlenmesi aynı şey değil. Depremlerin önceden belirlenebilmesi için 3 soru; nerede, ne zaman, ne büyüklükte soruların hata payları gözetilerek uzun süreli gözlemlerle yanıtlanması gerekiyor. Marmara’da beklenen deprem için ise ne zaman olacağını söylememiz söz konusu değil. Bunun için de geçmişte yaşanan depremlere bakarak tekrarlama periyotlarına bakabiliyoruz. 7 büyüklüğünde bir deprem 50 yılda yüzde 75,  90 yılda yüzde 95 olasılıkla yaşanabilir.  Ama bu hiçbir zaman, bu depremin 50 yıl içinde yani 2050’ye kadar olacağını bize ifade etmiyor. Bize verdiği mesaj ise riskin yüksek olduğu. Bunun için de şehri deprem dayanıklı hale getirmek gerekiyor” şeklinde konuştu.

Dolgu alanları tehlike oluşturuyor

Depremin deniz içinde yaşanmasının beklendiği paylaşan Kalafat, bu durumun depremin yıkıcı etkisini azaltabileceğini ama sahil kesiminde zemini ve yapısı kötü olan binaların ise yıkılacağını ekledi: “Zeminin yumuşak olduğu eski dolgu alanları da etkilenecek bölgeler arasında. Burada Tuzla’dan Avcılar’a doğru uzanan bir risk bölgesi olduğunu söyleyebiliriz. Özellikle Avcılar’ın zemin sorunu da hasar sorununu artırabilir.

Programın tamamı Radyo Gedik podcast kanallarında. Dinlemek için:

Doç. Dr. Doğan Kalafat olası İstanbul depremi hakkında konuştu yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Haber Merkezi – Kahramanmaraş ve Antakya merkezli depremler can kayıplarına neden olurken bölgenin eşsiz kültür mirasına da zarar verdi. Pera Müzesi’nde düzenlenecek panelde, müzelerin bu büyük doğal afet karşısında varlıklarını sürdürme çabaları ve bulundukları bölgede yaşamın normale dönmesine verecekleri katkı, 6 Şubat Depremi’ni yaşayan ve sonrasında kurtarma, emniyete alma, hasar tespiti ve iyileştirme çalışmalarını yürüten müzeciler tarafından birinci ağızdan paylaşılacak. Bu güncel deneyimlerin özellikle, İstanbul gibi kendi depremini bekleyen bir kentte, kültür varlıkları ve müzecilik alanında çalışan uzmanlara ışık tutması amaçlanıyor. “6 Şubat Depremi ve Sarsılan Mirasımız: Yaşayanlar Anlatıyor” başlıklı panel Müzecilik Meslek Kuruluşu Derneği (MMKD) ve Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından, Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi (ANAMED) desteğiyle 8 Haziran Perşembe günü 16.30 – 20.00 arasında Pera Müzesi Oditoryumu’nda ücretsiz gerçekleşecek

Müzeciler deprem bölgesini anlatacak

MMKD’den Dr. Gül Pulhan’ın moderatörlüğünde gerçekleşecek panelde; Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün Kazı ve Müzelerden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Dr. Yahya Coşkun, Müzeler Dairesi Başkanı Bülent Gönültaş ve Kaçakçılıkla Mücadele Dairesi Başkanı Zeynep Boz, depremin hemen ardından yürüttükleri çalışmaları anlatacak. Hatay Müzesi Müdürü Ayşe Ersoy, Elbistan Şehir Müzesi Müdürü Hulusi Ünal ve deprem bölgesinde görevlendirilen Kocaeli Müzesi Müdürü Serkan Gedük, deprem esnasında ve sonrasında müzelerde yaşananları paylaşacaklar. Deprem bölgesinde “enkaz arkeolojisi” çalışmalarını yöneten Afet Bölgesi Kazı Başkanı Doç. Dr. Muhammed Aslan ise kurtarma çalışmalarını ve deneyimlerini aktaracak

Depremin tarihi mirasa zararı Pera Müzesi’nde konuşulacak yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

6 Şubat’ta gerçekleşen iki depremin ardından depremden etkilenen 11 ilde hayatın normale dönmesi için çalışmalar sürerken, nasıl bir yol izleneceğine dair tartışmalar devam ediyor. Deprem bölgesindeki çocuk ve gençlerin eğitim hayatlarına nasıl devam edeceği de büyük önem taşıyor. Hande Demirel ile Deprem Özel yayınına katılan Eğitimci ve Yazar Kayhan Karlı, deprem döneminde eğitim sürecini anlattı. Karlı’nın konuşmasında öne çıkan konu başlıkları şu şekilde;

Çocuklar Bir Araya Gelmeli

“Deprem bölgesinde her yaş grubundan çocuğun bulunduğu düşünülerek bu çocuklara eğitim verecek ortamın sağlanması önem kazanıyor. Çünkü çocuklar ve gençler için okula gitmek, akranlarıyla bir araya gelip sosyalleşmelerine olanak tanıyan da bir zemin oluşturuyor. Bu açıdan normal okul sürelerinde olmasa da kademeli olarak, günü birkaç parçaya bölerek özellikle küçük çocukların birbirleriyle oyun yoluyla bir araya geldikleri ortamlar yaratmak zorundayız. Ebeveynlerin yas süreci ve gelecek kaygısı yaşadığı bu süreçte kendilerinden ricam çocuklara kısa sürede de olsa bu oyun ortamını sağlamaları.”

Öncelik Hedef Belirlemek

“Sınavlara hazırlanan öğrenciler için müfredatlar hafifletildi. Hem liselere hem de üniversitelere girişte birinci dönemin sonuna kadar olan konular sınavda yer alacak. Yaşanılan sürecin ağır olduğunun farkındayım fakat üretmeyi ve çalışmayı bırakırsak yaşamaktan vazgeçmiş sayılırız. Elbette yas ve acılar hiçbir zaman kaybolmayacak ama yasımızın üzerine sevgi, birlik, dayanışma, empati, gelişim, başarı ve kendini geliştirmek gibi değerleri koyabiliriz. Türkiye’de deprem bölgesinden yaklaşık 100 bin öğrencinin başka illere nakli sağlandı. Bu gençlere önerim hedeflerinden vazgeçmemeleri, neler istediğini ve ellerindeki kaynakları nasıl değerlendirebileceklerini kendilerine sormaları. Gençlerin duygusal dirençlerini artırmak için önce hedeflerini ve kaynaklarını iyi tespit etmeleri öncelikli.”

Başarı Potansiyeli Korunmalı

“Lise ile üniversite sınavları arasındaki farklılığı unutmamak gerekiyor. Lise sınavına sadece bir kez girilebiliyor. Müfredatın azaltılması demek sınavın kolaylaşması anlamına gelmiyor. Öğrenciler mevcut başarı potansiyellerini koruyamıyorsa bile 40-50 puan altına da düşmemeleri önem taşıyor. Eğer 470 puan olan bir liseyi hedefliyorsanız, 450 ile 490 arasındaki öğrencilerin birbirine yakındır. Ama normalde 450 puan alan bir öğrenciyseniz, 380 puanlara düşmeniz başarı performansınızda düşüklük var demektir.”

Temel Bilimlere Yönelin

“Üniversite sınavı ise hayat boyunca birçok kez girilebiliyor. Eğer kendilerini bu yıl için hazır hissetmiyorlarsa sırf okumak için bir üniversiteye yerleşmek yerine gerçekten kendilerine uygun, gelecek hedeflerinize uygun üniversite ve bölümleri gençler tercih etmeli. Eğitim döneminin başında da söylemiştim, gençler hedeflerini temel bilimlere doğru yönlendirsin. Çünkü değişen dünyada hızlıca gelişen ve hızlıca kaybolan meslekler görüyoruz. Örneğin yapay zeka hayatımızın birçok yerindeydi fakat bu yıl ilk kez ChatGPT sayesinde yapay zekayı hayatımızda somut bir şekilde yer aldı. Yakın gelecekte de yapay zeka ile çalışan makinaların birçok mesleği saf dışı bırakacağını da hesap etmek gerekiyor. Ondan dolayı teknoloji ve gelişimle uyum sağlanmalı. Örneğin temel bilim olan mühendislik tüm teknik değişimlere uyum sağlayabilir. Ekonomiden tutun sosyolojiye kadar sözel ve sayısal alanda birçok temel bilim, geleceğe uyum sağlayabilecek alanlar. Unutulmamalı ki gelecekte meslekler değil işler olacak, gençler yaşamları boyunca farklı işlerde çalışacak. Bunun yanında bilişim ve dijital alanda sertifika programları da gençleri destekleyici olacaktır.”

Açık Liseler Yeterli Katkıyı Sunmaz

Son dönemde artışa geçen açık liseler hakkında görüşlerini paylaşan Karlı, “Açık liseler, zamanın ruhunu anlamayan bir modeldir. Ve eğitimimizdeki en büyük sorunun liselerde olduğunu kabul etmek gerekir. Özellikle lise çağındaki gençlerin diğer kuşaklardan farkı özerklik istemeleri ve kendilerini duyurma çabaları. Ve gençler okul yönetiminde yer almak istiyor. Örneğin yemek çıkan bir okulda öğrencilerin yemekleri seçmelerine izin vermek, seçmeli derslerde isteyen öğrencilerin istedikleri dersi seçmelerine olanak tanımaları, gençlerin kendilerini ifade etmesi için bir fırsat” şeklinde konuştu.

KAYHAN KARLI: SINAVA HAZIRLANAN GENÇLER İÇİN ZOR BİR YIL OLACAK yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi Deprem Araştırma Enstitüsü Deprem İzleme Merkezi Müdürü Doç. Dr.  Doğan Kalafat 6 Şubat’ta Kahramanmaraş’ın Pazarcık ilçesinde gerçekleşen ve 10 ili etkileyen depreme ilişkin açıklamalarda bulundu. Bu bölgede bir deprem yaşanabileceğini birçok jeolog ve deprem bilimcinin söylediğini belirten Kalafat, “Burada herhangi bir öngörü söz konusu değildi. Sadece depreme ilişkin yapılabilecek hazırlıklar konusunda yetkilileri uyarıyorduk. Marmara’da da 1999 depreminden beri tekrar bir deprem yaşanabileceğini söylüyoruz. Önemli olan bu süreyi verimli kullanmak olmalı. Var olan binaları depreme dayanıklı hale getirmek, insanları daha bilinçli ve afet dirençli olmaları için eğitmek yapılabilecekler arasında öncelikli olan.”

Deprem 80 Km’lik fay hattında Yaşandı

Depremin 80 km’lik bir fay hattında yaşandığını söyleyen Kalafat, “Deprem çoklu kırılma dediğimiz bir şekilde gerçekleşti. Yani fay içindeki birçok parçanın aynı anda kırılmasıyla meydana geldi. Yaklaşık 80 saniye sürdü. O yüzden bu tür depremlerde yüksek oranda yıkım olması söz konusu. Depremin merkezinden 200 kilometrekarelik yarıçapta bir bölge etkilendi” dedi.

“Depremin Ne Zaman Olabileceğini Bilmenin İmkanı Yok”

Yaşanan deprem öncesinde faylarda büyük bir hareket gözlemlenmediğini ekleyen Kalafat, “Depremin yaşandığı fay hattı boyunca bir hareketlilik yoktu. Osmaniye tarafında ufak bir hareketlilik vardı. Fakat genel olarak bir suskunluk vardı. Doğu Anadolu ve Kuzey Anadolu fay zonunda görülebilecek bir deprem yaşadık. Yani bu hatlar üzerinde önceden haber verici sarsıntılar olmaz. Enerji birikir ve büyük bir ana şok ile fay kırılır. Burası bir deprem bölgesi, deprem riskinin yaşanabileceği bir alan. Fakat bunun zamanını net bir şekilde söylemenin olanağı yok. Depremin önceden bilinmesi demek aslında üç bilinmezi barındırıyor; zamanını, yerini ve büyüklüğünü net olarak bilebilmek belli hata paylarıyla mümkün. Bizler anca nerede ve hangi büyüklükte olabileceğini söyleyebiliyoruz. Fakat ne zaman olabileceğini tespit etmenin imkanı yok” diye belirtti.

Marmara Bölgesi’nde deprem riskinin sürdüğünü hatırlatan Kalafat, “Marmara Bölgesi’nde yaşanacak depremdeki avantajımız depremin merkezinin deniz olması. ve Marmara’da kırılacak fayın boyu bu kadar uzun değil. Buna göre Marmara’da beklenilen depremin tahmin edilen şiddeti 7 olabilir” diye ekledi.

Deprem Uzmanı Uyarıyor: “17 Ağustos’tan Daha Yıkıcıydı.” yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.