Kahramanmaraş merkezli 11 ili etkileyen 6 Şubat depremleri, Türkiye’nin deprem gerçeğini tekrar hatırlattı. Özellikle 1999 Marmara depreminden günümüze alınmayan önlemler İstanbul’u tehdit ederken yaşanması beklenen İstanbul depreminin ne zaman ve hangi şiddette yaşanacağı da merak konusu. Füsun Saka ile İyilik Sağlık’a konuk olan Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi Deprem İzleme Merkezi Müdürü Doç. Dr. Doğan Kalafat, Türkiye’de deprem riskini anlattı.

Beklenen Marmara depreminin büyüklüğü kaç olacak?

Doç. Dr. Kalafat depremin büyüklüğünün 7.2 olarak yaşanabileceğini söyledi.

1999 Marmara depreminin öncesinde yaşanan depremleri sıralayan Doç. Dr. Doğan Kalafat, “1939 Erzincan depreminden itibaren Anadolu fay zonunun keşfiyle birlikte ‘tetiklenmiş depremler’ yaşandığını görüyoruz. 1942, 1943, 1944, 1950’li yıllarda büyük depremlerin göçünü görüyoruz. Son olarak da 1967’de Adapazarı Mudurnu Vadisinde yaşanan depremi örnek olarak verebiliriz. Depremlerin göçü demek, büyük depremlerin birbirini tetikleyerek batıya doğru ilerlemesi anlamına geliyor. Bu yüzden de 1999 öncesi Marmara Bölgesini yakından takip ediyorduk. 17 Ağustos depreminden sonra yaşanması beklenen depreme dair gördüğüm, Marmara’da doğu-batı doğrultulu, Büyükçekmece açıklarından Mürefte açıklarına kadar batıya uzanan 70 km’lik bir parça var. Buranın depremselliğine baktığımızda da çok net bir hazırlık aşamasında olduğunu görüyorum. Bu gibi büyük fay zonlarından büyük deprem olmadan önce bir hazırlık aşaması oluyor. Bu aşamayı iyi analiz edersek, yaşanabilecek depremleri de görebiliyoruz. Buna dayanarak Marmara’da yaklaşık 7.2’lik bir deprem bekleniyor” dedi.

“Deprem tahminini herkes yapabilir”

Marmara’da yaşanacak olası depreme dair medyada konuşulanların eksik olduğunu belirten Kalafat, “Rasathanenin internet sitesinde yaşanan tüm depremlerin kayıtları erişilebilir. Ortalama olarak günde 50 deprem yaşanıyor. İki günde bir 3’ün üzerinde, aylık ise 5’in üzerinde iki deprem gerçekleşiyor ortalama olarak. Tüm bu verilere bakarak herkes deprem tahmininde bulunabilir. Fakat deprem tahmini ile depremlerin önceden belirlenmesi aynı şey değil. Depremlerin önceden belirlenebilmesi için 3 soru; nerede, ne zaman, ne büyüklükte soruların hata payları gözetilerek uzun süreli gözlemlerle yanıtlanması gerekiyor. Marmara’da beklenen deprem için ise ne zaman olacağını söylememiz söz konusu değil. Bunun için de geçmişte yaşanan depremlere bakarak tekrarlama periyotlarına bakabiliyoruz. 7 büyüklüğünde bir deprem 50 yılda yüzde 75,  90 yılda yüzde 95 olasılıkla yaşanabilir.  Ama bu hiçbir zaman, bu depremin 50 yıl içinde yani 2050’ye kadar olacağını bize ifade etmiyor. Bize verdiği mesaj ise riskin yüksek olduğu. Bunun için de şehri deprem dayanıklı hale getirmek gerekiyor” şeklinde konuştu.

Dolgu alanları tehlike oluşturuyor

Depremin deniz içinde yaşanmasının beklendiği paylaşan Kalafat, bu durumun depremin yıkıcı etkisini azaltabileceğini ama sahil kesiminde zemini ve yapısı kötü olan binaların ise yıkılacağını ekledi: “Zeminin yumuşak olduğu eski dolgu alanları da etkilenecek bölgeler arasında. Burada Tuzla’dan Avcılar’a doğru uzanan bir risk bölgesi olduğunu söyleyebiliriz. Özellikle Avcılar’ın zemin sorunu da hasar sorununu artırabilir.

Programın tamamı Radyo Gedik podcast kanallarında. Dinlemek için:

Doç. Dr. Doğan Kalafat olası İstanbul depremi hakkında konuştu yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi Deprem Araştırma Enstitüsü Deprem İzleme Merkezi Müdürü Doç. Dr.  Doğan Kalafat 6 Şubat’ta Kahramanmaraş’ın Pazarcık ilçesinde gerçekleşen ve 10 ili etkileyen depreme ilişkin açıklamalarda bulundu. Bu bölgede bir deprem yaşanabileceğini birçok jeolog ve deprem bilimcinin söylediğini belirten Kalafat, “Burada herhangi bir öngörü söz konusu değildi. Sadece depreme ilişkin yapılabilecek hazırlıklar konusunda yetkilileri uyarıyorduk. Marmara’da da 1999 depreminden beri tekrar bir deprem yaşanabileceğini söylüyoruz. Önemli olan bu süreyi verimli kullanmak olmalı. Var olan binaları depreme dayanıklı hale getirmek, insanları daha bilinçli ve afet dirençli olmaları için eğitmek yapılabilecekler arasında öncelikli olan.”

Deprem 80 Km’lik fay hattında Yaşandı

Depremin 80 km’lik bir fay hattında yaşandığını söyleyen Kalafat, “Deprem çoklu kırılma dediğimiz bir şekilde gerçekleşti. Yani fay içindeki birçok parçanın aynı anda kırılmasıyla meydana geldi. Yaklaşık 80 saniye sürdü. O yüzden bu tür depremlerde yüksek oranda yıkım olması söz konusu. Depremin merkezinden 200 kilometrekarelik yarıçapta bir bölge etkilendi” dedi.

“Depremin Ne Zaman Olabileceğini Bilmenin İmkanı Yok”

Yaşanan deprem öncesinde faylarda büyük bir hareket gözlemlenmediğini ekleyen Kalafat, “Depremin yaşandığı fay hattı boyunca bir hareketlilik yoktu. Osmaniye tarafında ufak bir hareketlilik vardı. Fakat genel olarak bir suskunluk vardı. Doğu Anadolu ve Kuzey Anadolu fay zonunda görülebilecek bir deprem yaşadık. Yani bu hatlar üzerinde önceden haber verici sarsıntılar olmaz. Enerji birikir ve büyük bir ana şok ile fay kırılır. Burası bir deprem bölgesi, deprem riskinin yaşanabileceği bir alan. Fakat bunun zamanını net bir şekilde söylemenin olanağı yok. Depremin önceden bilinmesi demek aslında üç bilinmezi barındırıyor; zamanını, yerini ve büyüklüğünü net olarak bilebilmek belli hata paylarıyla mümkün. Bizler anca nerede ve hangi büyüklükte olabileceğini söyleyebiliyoruz. Fakat ne zaman olabileceğini tespit etmenin imkanı yok” diye belirtti.

Marmara Bölgesi’nde deprem riskinin sürdüğünü hatırlatan Kalafat, “Marmara Bölgesi’nde yaşanacak depremdeki avantajımız depremin merkezinin deniz olması. ve Marmara’da kırılacak fayın boyu bu kadar uzun değil. Buna göre Marmara’da beklenilen depremin tahmin edilen şiddeti 7 olabilir” diye ekledi.

Deprem Uzmanı Uyarıyor: “17 Ağustos’tan Daha Yıkıcıydı.” yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.