Türkiye ekonomisi, son yıllarda dalgalı bir seyir izliyor. İşsizlik oranları, enflasyon ve kredi piyasalarındaki gelişmeler, ekonominin genel gidişatını belirleyen en önemli faktörler arasında. Bu yazıda, son açıklanan veriler ışığında Türkiye ekonomisinin temel başlıklarını ele alacağız.

İşsizlik Oranlarındaki Değişim ve Genç İşsizlik Sorunu
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve DİSK-AR verileri, işsizlik oranlarının nasıl değiştiğini gözler önüne seriyor. 2022’den bu yana işsizlikte dalgalanmalar yaşanıyor. Özellikle geniş tanımlı işsizlik oranlarının %30 seviyesine yaklaşması, iş gücü piyasasındaki yapısal sorunları gösteriyor.

Geniş tanımlı işsizlik oranları, sadece aktif iş arayanları değil, iş bulma ümidini kaybedenleri ve eksik istihdamda olanları da içeriyor. TÜİK’e göre 2025 Ocak ayında 3,5 milyon işsiz bulunurken, DİSK-AR verilerine göre geniş tanımlı işsiz sayısı 11,5 milyona ulaşmış durumda. Bu fark, işsizlik istatistiklerinin hesaplanma yöntemlerinden kaynaklanıyor.

Özellikle genç işsizlik oranı dikkat çekici. Yüzde 15 seviyesinde seyreden genç işsizlik oranı, eğitimde veya istihdamda olmayan gençlerin geleceğe dair kaygılar taşımasına neden oluyor.

Enflasyon ve Alım Gücü Üzerindeki Etkileri
TÜİK verilerine göre 2025 Şubat itibariyle yıllık enflasyon %39,5 seviyesine gerilemiş durumda. Ancak Enflasyon Araştırma Grubu’nun (ENAG) verileri, gerçek enflasyonun %79 seviyelerinde olduğunu gösteriyor.

Özellikle gıda, eğitim ve ulaşım gibi temel harcama kalemlerinde enflasyonun daha yüksek olması, hane halkının alım gücünü önemli ölçüde etkiliyor. Yüksek enflasyon, maaş artışlarının reel anlamda düşmesine neden olarak çalışan kesimin ekonomik sıkıntılarını artırıyor.

Faiz Politikaları ve Kredi Piyasalarındaki Durum
Merkez Bankası’nın faiz kararları, enflasyon üzerinde etkili olmakla birlikte kredi maliyetlerini artırıyor. BDDK verilerine göre, Türkiye’de bankacılık sektörünün toplam kredi hacmi 16,8 trilyon TL seviyesine ulaşmış durumda.

Ticari krediler ve bireysel kredilerde artış devam ederken, yüksek faiz oranları krediye erişimi zorlaştırıyor. Tüketici kredileri ve bireysel kredi kartı borçları ise 4 trilyon TL’yi aşmış durumda. Özellikle yüksek faiz oranlarına rağmen kredi kartı kullanımının artması, vatandaşların borçlanarak tüketim yaptığını gösteriyor.

Öte yandan, Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulamasının giderek cazibesini yitirdiği görülüyor. KKM hesaplarının düşüş eğiliminde olması, döviz kurları üzerinde yeni baskılar yaratabilir mi? Bu sorunun cevabını önümüzdeki süreçte göreceğiz.

Ekonomik Dengeleri Nasıl Sağlayabiliriz?
Özetlemek gerekirse:

Enflasyon yükseldikçe hane halkının alım gücü azalıyor ve işsizlik artıyor.
İşsizlik oranları arttıkça tüketici talebi düşüyor, bu da ekonomik büyümeyi yavaşlatıyor.
Bankaların takipteki alacakları artarken krediye erişim zorlaşıyor.
Yüksek enflasyon, faiz oranlarının yükselmesine neden oluyor ve bu da yatırım ortamını olumsuz etkiliyor.
Türkiye ekonomisinin bu döngüden çıkabilmesi için istihdam politikalarının geliştirilmesi, enflasyonla mücadeleye yönelik daha etkili önlemler alınması ve kredi piyasalarının doğru şekilde düzenlenmesi gerekiyor. Önümüzdeki dönemde ekonomik yönetimin alacağı kararlar, bu dengelerin nasıl şekilleneceğini belirleyecek.

Gelecek yazımızda ekonomik gelişmeleri ve finans dünyasına olan etkilerini konuşmaya devam edeceğiz. Takipte kalın!

İŞSİZLİK NEDEN ARTIYOR? ENFLASYON ALIM GÜCÜMÜZÜ NASIL ETKİLİYOR? yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Pandemi sonrası normalleşme sürecine değinen Çınar, birçok ülkede enflasyon artışı yaşandığını kaydederek, “Para piyasalarındaki bozulma, ülkelerin çok miktarda para basması ekonomilerde de değişime neden oldu. Sermaye farklı yönlere kaymaya başladı. Özellikle Çin’in kapanmasıyla batı ülkelerinde farklılaşma meydana geldi, farklı üretim kanalları ortaya çıktı. Türkiye dahil olmak üzere birçok ülke bu durumdan yararlandı. Pandeminin ekonomideki etkisi, normalleşmenin başlamasına rağmen devam etti. ABD’de yönetime gelen Joe Biden ise istenen etkiyi veremedi. Normalleşme sürecine Rusya-Ukrayna Savaşı da sekte vurdu. Rusya’nın uygulayacağı ambargonun belirsizliği ise batı dünyasında gıda ve doğal gaz krizine yol açtı. Tam bir yıl önce başlayan İsrail’in Filistin’e yönelik saldırıları ise üçüncü dünya savaşını tetikleyen bir süreci başladı” dedi.

Güncel durumda, altın ve petrol fiyatlarının yükselirken hisse piyasalarının düştüğüne değinen Çınar, “Orta Doğu’da en güvenli ülkenin Türkiye olması, Lübnan’a da sıçrayan savaşın ülkemize sıçrama ihtimalinin olmaması yabancı yatırımcıların Türkiye’ye dönmesi için yeterli sebepleri oluşturuyor. Ekonomi, her ne kadar istediğimiz ortama ulaşamamışsa da regülasyonların varlığı, teknoloji kullanımı açısında Türkiye’yi yabancı yatırımcıların gözünde avantajlı kılıyor” yorumunda bulundu.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın geçen hafta açıkladığı ticaret verilerini yorumlayan Çınar, “Ağustos’ta 34 ayın en düşük dış ticaret açığı Eylül’de sınırlı artış gösterdi. 2024 Eylül ayında dış ticaret açığı yüzde 0.5 artışla 5.1 milyar dolar olarak gerçekleşti. Dış ticaret açığı üçüncü çeyrekte yılın aynı dönemine göre, yüzde 33.8 oranında azalışla 17.4 milyar oldu. Türkiye’nin Eylül ayı ihracatı ise maalesef düşük seyretti. Fakat harcama kısıtlamalarının olduğu ve resesyonun görüldüğü bu dönemde bu rakamın çok kötü olduğunu söylemek de mümkün değil. Enflasyonda ise yüzde 15’in altı 2023 yaz aylarından beri ilk kez görülmüş oldu. Eylül’de aylık enflasyon ise yüzde 2.97 olarak gerçekleşti” sözlerini kullandı.

Enflasyon düşüşü refah artışını da sağlayacak

Mevcut durumda fiyatların düşmesini beklemenin “fazla iyimser” bir düşünce olacağını ekleyen Çınar, “Verilere göre aylık fazla en yüksek artış yüzde 14.21 ile eğitim grubunda gerçekleşmiş. Buna şaşırmamak lazım eğitim fiyatlarında yukarı yönde seyir var. Bunu yüzde 4.16 ile alkollü içecekler ve tütün ürünlerinde yüzde 3.86 artış var” dedi.

Enflasyondaki düşüş trendinin Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek tarafından dezenflasyon olarak adlandırıldığını anımsatan Çınar, “Enflasyonu düşürmek sadece hayat pahalılığı sorununu çözmeyecek. Aynı zamanda vatandaşlarımızın kalıcı refahını da sağlayacak” ifadesini kullandı.

Çin küresel krize rağmen büyümeyi sürdürüyor

Çin’in pandemi sonrası güncel ekonomik durumunu irdeleyen Çınar, “Son dönemdeki ticaret savaşları, pandemi, Rusya-Ukrayna savaşı ve İsrail-Filistin çatışması gibi küresel sorunlara rağmen Çin, yurt dışı yatırımlarına devam ediyor. 2023 yılında bu yatırımlar 100 milyar doları aşmış durumda. Amerika ve Kanada’nın gümrük tarifelerine rağmen, Çinli şirketler temiz enerji sektöründe etkili olmaya devam ediyor ve dünya genelinde üretim tesisleri kurarak büyüme hızlarını sürdürüyorlar. Özellikle gayrimenkul, altyapı ve temiz enerji teknolojilerine yoğunlaşıyorlar. Çin, güneş panelleri, lityum piller ve elektrikli araçlar gibi alanlarda dünyanın en büyük üreticisi konumunda. Amerika ve Kanada, Çin’in elektrikli araçlarına yüzde 100 güvence verirken, güneş panelleri ve lityum piller için de yüksek güvenlik oranları uygulamaya hazırlanıyor. Bu durum, Çin’in global ekonomik liderliğine doğru ilerlediğini gösteriyor” dedi.

Programın tamamı Radyo Gedik Spotify’da:

Pandemi sonrası dünya ekonomisi nereye gidiyor? yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.