Beyza Ertem: Ayşe Kulin’i her yönüyle tanıtmayı amaçladık

Ahmet Çağatay Bayraktar ile Kültür Sanat Ajandası’na konuk olan Ayşe Kulin yazarlık yaşamına dair detayları kitabın editörü Beyza Ertem ile paylaştı. Kitap kapsamında Ayşe Kulin ile görüşmeler gerçekleştirip, arşivini inceleyen Beyza Ertem, “Öncelikle Ayşe Kulin çok yönlü bir yazar. Ayşe Hanım’ın kaleminden çıkan ve kıyıda köşede kalmış yazılardan bazılarını bir araya getirerek, onun önerisiyle bir bölüm eklediğimiz bir kitaba dönüştürdük. Kitap, hem arkadaşlarına yazdığı doğum günü şiirlerini hem de sevgili torunuyla olan şiirleşmelerini içeriyor. Bu süreçte birbirlerine yazdıkları şiirler gibi tatlı sürprizler de ortaya çıktı. Yıllar süren bu çalışmayı bir araya getirmek oldukça zor olsa da, sadece gazete haberlerinde ve röportajlarda gördüğümüz Ayşe Kulîn’i değil, onu her yönüyle tanıtmayı amaçladık. Sonuçta çok anlamlı ve örnek teşkil eden bir çalışma ortaya çıktı. Aynı zamanda kendisinin iyi bir arşivci olması da bu kitabın oluşmasında önemli bir kolaylaştırıcı oldu” dedi.

Ayşe Kulin: İçimden geldiği gibi yazıyorum

Kalemimle Kırk Sene’ kitabının tesadüf eseri yazarlığının 40. yılında yayımlandığını belirten Ayşe Kulin, kitapta okur mektuplarının yer almasını ve arşivcilik yönünü şu şekilde ilişkilendirdi: “Beni seven ve kitaplarımı okuyan okurların yolladığı mektupları inceledim, aralarında çok edebi bir dille yazılmış olanlar da, bozuk Türkçeyle yazılmış, küçük çocuklardan gelenler de vardı. Hepsini bir dosyada topladım, geldikçe kaydettim ve sakladım. Bu şekilde bir arşivci gibi hareket ettim, çünkü unutmayın ben Başak burcuyum. Başak burcu insanları genellikle titizdir ve bu tür işlerle ilgilenir, kütüphaneci ya da hasat bakıcısı gibi meslekler tercih ederler.”

Arşivcilik ve araştırmacı yönünün yazarlığına da yansıdığını belirten Kulin, 2024’de çıkan romanı 4 Gün 3 Gece’de de bu durumun örneği olduğunu ifade etti: “Eğer araştırma gerektiren bir şey yazıyorsam, okurlarıma doğru bilgiyi sunabilmek için çok titiz bir çalışma yapıyorum. Tek bir kitaba bağlı kalmıyorum, daha geniş bir araştırma yapıyorum. Ancak, kurgu yazarken tamamen farklı bir yaklaşımım var; hiçbir şeye bakmadan, içimden geldiği gibi yazıyorum. Yazmaya başladığımda ilk cümle çok önemli olabilir, ancak asıl yazma süreci, sanki bir kanal üzerinden bana akıyormuş gibi ilerliyor.”

Programın tamamını dinlemek için:

Ayşe Kulin Radyo Gedik’te Yazarlıktaki 40 Yılını Anlattı yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Semir Aslanyürek/Sovyetler Birliği’nde Yedi Yıl/ h2O Kitap

Antakya’da dünyaya gelen yönetmen Semir Aslanyürek Suriye aldığı tıp ve güzel sanatlar eğitiminin yanında SSCB’de 1919’da kurulan dünyanın en eski ve en saygın sinema okulu VGİK’te film yönetmenliği eğitimi aldı. Sanatçı yedi yıl süren eğitim hayatından bir kesiti aktarırken bir okulun, bir ülkenin, çok katmanlı ve uluslararası boyutlu bir siyasal ortamın görünümünü satırlarında canlandırıyor. Artık tarih olmuş, unutulmuş bir toplumu ve ekonomik-toplumsal yapıyı Aslanyürek, kendi gözünden detaylar ile okuyucu ile buluşturuyor. Otobiyografi türünü seven okuyucular için can suyu niteliğinde bir eser.

Necati Tosuner/Sancı.. Sancı…/Everest Yayınları

Bu yılki Erdal Öz Edebiyat Ödülü’nü kazanan Necati Tosuner’in ‘Sancı…Sancı’ eseri tekrar okuyucusu ile buluştu. 1978 Türk Dil Kurumu Roman Ödülü sahibi kitapta Tosuner, Almanya sokaklarında vücut bulan ilk romanında gurbeti ve gurbetçiliği, umudu ve umutsuzluğu, hayalleri ve hayal kırıklıklarını insan insan, hane hane dolaşarak anlatıyor. Sadece gözlem olmaktan öte, yazarın ve tanık olduğu yaşamlara yönelik duygu dünyasını barındırması bakımından da önem taşıyan kitap, Türkiye-Almanya arasındaki iç göçünün 60. yılı sonrası yaşananları hatırlatmak işlevini de üstleniyor. Kitabın editörlüğü Beyza Ertem’e ait.

Rekin Teksoy’un Sinema Tarihi/Oğlak Yayınları

‘Bugüne kadar Türkiye’de yazılmış en kapsamlı sinema kitabı’ olma özelliğiyle öne çıkan iki ciltlik Rekin Teksoy’un Sinema Tarihi güncellenmiş beşinci baskısı ile raflarda. Bin 368 sayfa içerisinde birçok siyah beyaz fotoğraf yer alıyor. Sinema tarihinin ABC’sine esaslı bir giriş yapmak isteyenler için arşivlik bir seçenek.

Aşka Dair/Stendhal/Yapı Kredi Yayınları

Kırmızı ve Siyah ve Parma Manastırı eserleriyle akıllara gelen Stendhal’ın kişisel hayatında aşkın izlenimlerini barındıran ‘Aşka Dair’, aşkın psikolojik ve sosyolojik tahlillerini de içermesi bakımından meraklısına tavsiye edilebilecek bir kitap. Bu özellikleriyle eser, 19. yüzyıl Avrupa toplumunda aşk olgusu ile kadının toplumsal konumunu ve farklı coğrafyalardaki değişimini de aktarıyor. Kitabı Türkçeye Ayberk Erkay çevirirken editörlüğünü Korkut Emrah Erdur üstlendi.

Murat Yalçın/Dalga Boyu/Yapı Kredi Yayınları

Yedi yıl aradan sonra yayımlanan Dalga Boyu, Murat Yalçın’ın otuz beş yıllık öykü serüvenini barındırıyor. Gölgelerin düşlerine dalıp çıkan, sözcüklerin yankısına kulak veren bir kitap Dalga Boyu. Anlatıcılar, bir kaleydoskopun oynaşan renklerinde rüyaya yatmış bir şehirde geziyor; yaşamın güzelliğine ve ölümün ağırlığına alışmanın yollarını arıyor. Bazen bir anıya bazen bir bakışa odaklanan öykülerde geçmiş zamanın dehlizlerinde, uykunun sınır boylarında dolaşan bilincin izi sürülüyor. Editörlüğünü Fisun Yalçınkaya gerçekleştirdi.

Intermezzo/Sally Rooney/Can Yayınları

“30’lu yaşlarındaki beyaz yaka avukat Peter gençlik aşkı Sylvia’yı sever ama onunla birlikte olması sağlık nedenlerinden ötürü mümkün değildir. O da teselliyi kendini uyuşturmakta ve üniversite öğrencisi Naomi’yle yaşadığı yüzeysel ilişkide arar. Kardeşi Ivan ise 22 yaşındadır ve sosyal açıdan beceriksiz, uyumsuz biridir. Profesyonel satranç oyuncusu olan Ivan, satranç için gittiği bir şehirde sıkıntılı bir geçmişi geride bırakmaya çalışan Margaret’le tanışır ve hayatları iç içe geçer” şeklinde özetlenebilecek Intermezzo, günümüz ilişkilerine gerçekçi bir bakış sunuyor. Ülke ve isimler farklılık gösterse de yalnızlık duygusunun ve bundan kaçış noktasının değişmediğini hatırlatan roman, çağdaş klasikler arasında şimdiden yerini aldı. Kitabın editörü ise Begüm Kovulmaz.

Mektuplarla Köy Enstitüsü Yılları 1935-1946/İsmail Hakkı Tonguç/Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları

İsmail Hakkı Tonguç’un İlköğretim Genel Müdürlüğü görevinde bulunduğu 1935-1946 döneminde yakın çalışma arkadaşlarına, köy enstitüsü müdür ve öğretmenlerine, Milli Eğitim müdürlerine, çeşitli kademelerdeki yöneticilere, öğrencilere, kimi yazar ve düşünürlere yazdığı mektuplardan oluşan kitap, dönemin eğitim ve kültür atılımını tekrar hatırlamak bakımından önemli bir görev üstleniyor. Kitabı hazırlayan ise 2016 yılında kaybettiğimiz  İsmail Hakkı Tonguç’un oğlu Engin Tonguç.

Kitaplar Arasında: Bu Ayın Yeni Çıkan Kitapları yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Mario Vargas Llosa  Zor Zamanlar Can Yayınları Çeviren: Süleyman Doğru

Zor Zamanlar’da Soğuk Savaş yıllarında bütün dünyayı kasıp kavuran uluslararası komplolar ve çıkar çatışmalarından nasibine düşeni fazlasıyla alan küçük Orta Amerika ülkesi Guatemala’nın tarihindeki en acılı döneminin öyküsünü anlatan Vargas Llosa; iktidar, yalan ve açgözlülük daimi zulme dönüştüğünde olabilecekleri gözler önüne seriyor. 2010 Nobel Edebiyat Ödülü’ne layık görülen Llosa, dehasıyla tarihsel gerçekleri kurgu kahramanlarla ustaca harmanlamakla kalmıyor, Teke Şenliği’ndeki kötülük timsallerini de bir kez daha karşımıza çıkarıyor.

Kolektif Yeryüzü Halleri / States Of Earth Yapı Kredi Yayınları

Kitap Yapı Kredi Kültür Sanat tarafından Burcu Çimen ve Didem Yazıcı küratörlüğünde 6 Eylül itibarıyla sanatseverlerle buluşan Yeryüzü Halleri sergisindeki  eserleri ve küratöryel yaklaşımı inceleme şansı sunuyor. itapta küratörlerin metinlerine akademisyen Ezgi Hamzaçebi’nin makalesi, küratör Chus Martínez’in yazısı ve Didem Yazıcı’nın Yapı Kredi Kurumsal İletişim Direktörü Arda Öztaşkın’la yaptığı söyleşi de yer alıyor.

Ingmar Bergman Bir Evlilikten Sahneler  Yapı Kredi Yayınları Çeviren: Öncel Naldemirci

Kitap, 1972 Mayısı’nda Ingmar Bergman’ın kariyerinde ilk defa televizyon dizisi olan Bir Evlilikten Sahneler ile aynı adı taşıyor. Bergman dizinin, “bir burjuva ideali olan güvence arayışının insanların duygusal dünyalarını yozlaştırması, onları zayıf düşürmesi ve korkulara sevk etmesi” gerçeğini işleyeceğini belirtir. Çekimleri kısa sürede tamamlanan dizi film yayımlandıktan hemen sonra uluslararası başarı elde eder, kısaltılarak film versiyonu piyasaya sürülür ve Bergman’ın o güne kadar en çok seyredilen filmi haline gelir. Eser ayrıca Bergman’ın tiyatroya uyarladığı tek filmi olma özelliğini de taşıyor.

Yiğit Bener Heyulanın Dönüşü Everest Yayınları

12 Eylül döneminde siyasi nedenlerle ülkesinden çıkıp bambaşka bir diyara giden roman kahramanı 90’ların başında sürgünden döndüğünde her şey değişmiş bulur. Gerek ülke gerekse aile içinde yaşanan büyük değişimlere hem çok içeriden hem de gayet yabancı bir pencereden bakar. Tarafsız gözlerle değişimi süzen heyula âdeta 360 derecelik bir bakış açısıyla önümüze bir Türkiye panoraması koyar.

Mazhar Müfit Kansu Erzurum’dan Ölümüne Kadar Atatürk’le Beraber Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları

Kitap, Osmanlı İmparatorluğu’nun Birinci Dünya Savaşı’ndaki son günlerinden başlayarak Mustafa Kemal ile ilk karşılaşma, Erzurum ve Sivas kongreleri, Mustafa Kemal’in Ankara’ya gelişi, Büyük Millet Meclisi’nin açılışı ve Cumhuriyet’in ilanı ana başlıklarında Mazhar Müfit Bey’in kayıt altına aldığı belge, görüşme ve tanıklıklarla birlikte kendi hatıralarını kapsıyor.

Bilen Işıktaş 1930’lar Türkiyesi’nde Müziğin Ekonomi-Politiği

Erken Cumhuriyet’in Sesleri İletişim Yayınları

Erken Cumhuriyet’in Sesleri, 1930’lar Türkiyesi’nin müzik ortamını ve müzisyen portrelerini birlikte ele alıyor. Bilen Işıktaş, söz konusu dönemde dünyadaki ve ülkedeki ekonomik koşulların müzik üretimi üzerindeki etkilerini inceleyerek bu üretimin sosyoekonomik ve kültürel bağlamlar içinde şekillenişini analiz ediyor. Işıktaş, gerek teknoloji, müzikteki yeni türler, müzisyenlerin icra platformları gibi konulara gerek o dönem yapılan tartışmalara (alaturka-alafranga kavgası, içkili yerlerde müzik icrası vb.) panoramik biçimde bakıyor.

Audrey Magee Yüzleşme Delidolu Yayınları Çeviren: Niran Elçi

2022 Booker Ödülü adayı Koloni’nin yazarı Audrey Magee’nin kaleminden çıkan Yüzleşme, II. Dünya Savaşı’nın göbeğinde aşka ve aile olma olasılığına tutunan iki yalnız kalbi mektuplarla birbirine mühürleyen epik bir eser.

On dilde yayımlanan, ayrıca beyazperdeye de uyarlanmakta olan bu güçlü roman, okuru iktidar-halk kesişiminde ve ilişkisinde süregelen ikiyüzlülüğün altını eşelemeye ve “Sen olsan ne yapardın?” sorusunun peşinden dürüst ve sahici yüzleşmelere davet ediyor.

Kitaplar Arasında: Eylül ayında yeni çıkanlar yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.