SIRRI SÜREYYA ÖNDER’İN VEFATI

Uzun süredir hastanede tedavi altında olan DEM Parti İstanbul Milletvekili ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanvekili Sırrı Süreyya Önder, maalesef 18 günlük yaşam mücadelesini kaybetti. Siyasi kimliğinin yanı sıra birçok sinema filminde de rol alan Önder, özellikle Meclis’te yaptığı konuşmalarla sık sık sosyal medyada gündem oluyordu.

1960 yılında Adıyaman’da doğan Önder’in özgeçmişine kısaca bakacak olursak; ilköğrenimini Adıyaman’da tamamladıktan sonra Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni kazandı. Ancak 12 Eylül 1980 askeri darbesiyle eğitimine ara vermek zorunda kaldı. Ankara’da düzenlenen darbe karşıtı bir protestoya katıldığı gerekçesiyle 12 yıl hapis cezasına çarptırıldı ve 7 yıl cezaevinde yattı.

Sinema yönetmenliği, senaristlik ve oyunculuğun yanı sıra çeşitli gazetelerde köşe yazarlığı da yapan Önder, senaryosunu yazıp Muharrem Gülmez’le birlikte yönettiği “Beynelmilel” filmiyle 2007 Uluslararası Adana Altın Koza Film Festivali’nde En İyi Film Ödülü’nü kazandı.

24, 25 ve 26. Dönemlerde İstanbul Milletvekili olarak seçilen Önder, 2013-2015 yılları arasında çözüm süreci kapsamında İmralı görüşmelerine katılan HDP heyetinde yer aldı. Terör örgütü propagandası yaptığı iddiasıyla 3 yıl hapis cezasına çarptırılan Önder, 2019’da tahliye edildi. 2023 genel seçimlerinde DEM Parti’den tekrar 28. Dönem İstanbul Milletvekili seçildi. 24. Dönem’de TBMM Başkanlık Divanı İdari Amiri, 25 ve 26. Dönemlerde Anayasa Komisyonu üyesi olarak görev yaptı.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanvekili olarak görev yapan ve bir kız çocuğu babası olan Sırrı Süreyya Önder’in cenazesi dün toprağa verildi. Kendisine rahmet, kederli ailesine ve sevenlerine başsağlığı diliyoruz. Önder, oldukça renkli bir kişilikti ve tüm Türkiye’yi etkileyen bir yas bıraktı.

1 MAYIS EMEK VE DAYANIŞMA GÜNÜ

Geçtiğimiz hafta aynı zamanda 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü’ydü. Bu gün, resmi tatil olarak idrak edildi. Dünyanın pek çok yerinde çeşitli etkinlikler ve kutlamalar gerçekleştirildi.

UPS’TEN İŞ GÜCÜ KARARI

Değerli dinleyiciler, Amerika Birleşik Devletleri merkezli kargo devi UPS ile ilgili önemli bir haberimiz var. UPS, 2025’in ilk çeyreğine dair yaptığı açıklamada, iş gücünü yeniden boyutlandırmak ve operasyonlarını otomasyona daha fazla entegre etmek amacıyla bir dönüşüm sürecine başladığını duyurdu.

Bu yıl yaklaşık 20 bin kişilik operasyonel iş gücünün azaltılması ve 73 bin binanın kapatılması planlanıyor. Bu uygulamalardan 2025’te toplam 3,5 milyar dolarlık maliyet tasarrufu bekleniyor. ABD’de Trump’ın uyguladığı kapsamlı gümrük vergileri dolayısıyla müşteri talebinde azalma beklendiği ve bunun da kargo hizmetine olan ihtiyacı azaltabileceği dile getirildi. Bu haber, ABD ve dünya ekonomisiyle olan ilişkiler açısından önemli sinyaller veriyor. Böylesine büyük bir kargo devinin bu kararı alması şaşırtıcı.

İSPANYA VE PORTEKİZ’DE ELEKTRİK KESİNTİSİ

Geçtiğimiz hafta İspanya ve Portekiz’de geniş çaplı elektrik kesintileri yaşandı. Her iki ülkede de yaşanan bu kesintiler kaosa yol açtı. İspanya İçişleri Bakanlığı, kriz nedeniyle olağanüstü hal ilan ettiğini duyururken; Madrid, Endülüs ve Extremadura bölgeleri, kamu düzeninin sağlanması için merkezi hükümetten yardım talep etti.

Kesintiler hayatı felç ederken toplu taşıma sistemleri durma noktasına geldi, trenler tahliye edildi, trafik ışıkları çalışmadı, mağazalar ve restoranlar karanlığa gömüldü. İspanya’da internet ve GSM şebekelerinde de kesintiler yaşandı.

İspanya GSM operatörü Red Eléctrica, bölgesel elektrik şirketleriyle birlikte kesintileri gidermeye çalıştıklarını ve tam normalleşmenin birkaç gün sürebileceğini açıkladı. Portekiz Başbakanı, herhangi bir siber saldırı emaresi bulunmadığını bildirirken, Portekiz’in elektrik şebekesini yöneten REN şirketi, sorunun İspanya’nın elektrik şebekesindeki bir arızadan kaynaklandığını öne sürdü.

REN, anormal bir atmosfer olayı sonucu meydana gelen aşırı sıcaklık değişimlerinin, 400 kilovatlık bir yüksek gerilim hattında anormal sarkmaya yol açtığını belirtti. Kesintiler havayolu ulaşımını da etkilerken, Portekiz’den kalkması planlanan 96 uçuş iptal edildi. İspanya’da ise 45 uçuş iptal edildi. Ancak gelen son haberlere göre, İspanya’da geçtiğimiz hafta pazartesiden bu yana devam eden elektrik kesintisinin neredeyse tamamı giderildi.

ÇİN’İN YAPAY ZEKA HAMLESİ

Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi Siyasi Bürosu, yapay zeka konusunda bir çalışma oturumu düzenledi. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in başkanlığında gerçekleştirilen oturumda, yapay zeka teknolojilerinde öncü olmak ve bu alanda kendine yeterliliği geliştirmek için ulusal kaynakların seferber edilmesi çağrısında bulunuldu.

Şu anda dünyada yapay zeka liderliği konusunda Amerika Birleşik Devletleri ve Çin arasında ciddi bir rekabet var. Çin, yapay zeka alanındaki eksikliklerin farkında olarak; bilimsel ve teknolojik inovasyonu, endüstriyel gelişimi, uygulamaları, regülasyon ve üretim sistemlerini kapsamlı şekilde geliştirecek çabalara hız vermeyi hedefliyor.

Çin lideri Şi, bağımsız, kontrol edilebilir, iş birliğine açık yapay zeka yazılım ve donanım sistemlerini inşa etmek için temel araştırmaların güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Ayrıca ülkesinin yapay zeka kapasitesini geliştirerek küresel iş birliği yapacağını da ifade etti.

Çin, büyük dil modelleri gibi yeni nesil yapay zeka teknolojilerine Amerika Birleşik Devletleri’nden sonra en fazla yatırım yapan ülke konumunda. ABD yönetiminin yapay zeka eğitimi için kritik işlemci ve sunucu desteği sağlayan ileri teknolojilerin Çin’e ihracatını kısıtlaması, ülkeyi bu alanda bir darboğazla karşı karşıya bırakmıştı. Ancak Çin, bu zorlukları aşmak için harekete geçmiş durumda.

TÜRKİYE EKONOMİSİNDEN GELİŞMELER

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Amerika Birleşik Devletleri temasları kapsamında uluslararası finans kuruluşlarının temsilcileriyle yaptığı görüşmelere ilişkin bilgi verdi. Türkiye’nin kalkınma finansmanını en etkin kullanan ülkeler arasında yer aldığını vurgulayan Şimşek, Dünya Bankası, Uluslararası Finans Kurumu, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası, Asya Altyapı Yatırım Bankası, İslam Kalkınma Bankası ve Avrupa Yatırım Bankası ile iş birliğini güçlendirmek üzere bir araya geldi.

Bu kuruluşlardan, üç yıllık dönemde uzun vadeli ve düşük maliyetli yaklaşık 41 milyar dolarlık proje finansmanı sağlamayı öngörüyor. Kaynaklar; yeşil ve dijital dönüşüm, afet dayanıklılığı, altyapı yatırımları ve kapsayıcı büyüme projeleri için kullanılacak.

Bakan Şimşek, ayrıca mayıs ayında Avrupa’da yoğun bir ekonomik diplomasi trafiği yürütüyor. Şimşek’in programı, hem Avrupa Birliği üst düzey yetkilileri hem de uluslararası yatırımcılarla buluşmaları kapsıyor.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu S&P, Türkiye’nin uzun vadeli kredi notunu “BB-” seviyesinde tutarken, not görünümünü “durağan” olarak teyit etti. Uluslararası Para Fonu (IMF) ise Türkiye ekonomisinin büyüme performansında iyileşme öngördü. Ancak IMF yetkilileri, dezenflasyon sürecinin hızlanması gerektiğini ve bunun için daha sıkı bir makroekonomik politika bileşiminin gerektiğini belirtti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın net rezervlerindeki düşüş sürüyor. Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası Genel Müdürü İbrahim Ali Öztop, Dünya Bankası’ndan, Kahramanmaraş merkezli depremlerin yaşandığı bölge için sağlanan 500 milyon dolarlık finansmanın kapsamına KOBİ’leri de dahil ettiklerini belirterek, hem yatırım hem de işletme kredisini bu yılın ikinci yarısında kullandırmayı hedeflediklerini açıkladı.

GÜNDEMİN NABZI: 5 MAYIS 2025 TÜRKİYE VE DÜNYA GELİŞMELERİ yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

İSTANBUL’DA YAŞANAN DEPREM KORKUTTU

Geçtiğimiz hafta İstanbul’da yaşanan 6.2 büyüklüğündeki deprem, Türkiye’nin kalbi olan bu şehri sarstı.
23 Nisan saat 12.49’da, Silivri açıklarında Marmara Denizi’nde meydana gelen bu deprem, neyse ki can veya mal kaybına yol açmadı. Ancak büyük bir depremin habercisi olup olmadığına dair endişeleri de beraberinde getirdi. AFAD’ın açıklamasına göre deprem, dış merkezinden 300 kilometre yarıçaplı bir alanda hissedildi.

7.5 BÜYÜKLÜĞÜNDE OLSAYDI NE OLURDU?

“Peki ya deprem 7.5 şiddetinde olsaydı?” sorusunu ele aldım.
Merkez üssü Silivri olarak belirlenen 7.5 büyüklüğündeki bir depremin, İstanbul’un ekonomik ve sosyal yapısında derin izler bırakabileceğini düşündüm. Böyle bir senaryoda, sadece binalar değil, sistemler, refleksler ve alışkanlıklar da yıkılabilirdi.

PAPA FRANCIS’İN VEFATI VE CENAZE TÖRENİ

Geçtiğimiz hafta Katoliklerin lideri Papa Francis’in vefatı da önemli bir gündem maddesiydi.
21 Nisan 2025 Pazartesi günü hayatını kaybeden Papa Francis’in cenaze töreni, Cumartesi günü 250 bin kişinin katılımıyla gerçekleşti.

EKONOMİ GÜNDEMİ

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, New York’ta yatırımcılarla bir araya geldi.
Toplantıda Türkiye’deki ekonomik gelişmeler ve uluslararası ilişkiler ele alındı. Merkez Bankası ise uluslararası yatırım pozisyonu istatistiklerini yayımladı.

DÜNYA GÜNDEMİ

İran ile ABD arasında nükleer anlaşma görüşmeleri devam ederken, ABD’nin Suriye’deki asker sayısını azaltma kararı dikkat çekti.
ABD’de Trump protestoları büyürken, Rusya-Ukrayna savaşına dair gelişmeler de yakından takip ediliyor.

TÜRKİYE GIDA STRATEJİK STOK MERKEZİ OLABİLİR

Türkiye’nin gıda konusunda stratejik bir rol üstlenebileceğine dair açıklamalar da gündeme geldi.
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Dünya Gıda Programı’nın Türkiye’yi bölgesel ve küresel gıda stokları için bir merkez olarak konumlandırmak istediğini açıkladı.

DİĞER GELİŞMELER

Çin’den, ABD ile iş birliği yapan ülkelere misilleme uyarısı gelirken, FED Başkanı Powell’ın açıklamaları ve ekonomik veriler de yakından izleniyor.
IMF’nin büyüme tahminleri ve Fitch’in Türkiye’ye yönelik uyarıları da dikkat çekiyor.

ABD’DE SULAR DURULMUYOR: TRUMP PROTESTOLARI VE EKONOMİK YANSIMALAR yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Bütçe görüşmeleri sürüyor

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde 2025 yılı merkezi bütçe görüşmeleri başladı. Bu dönemde, partilerin grup toplantıları yapılmayacak ve ziyaretçi ile araç girişleri kabul edilmeyecek. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, asgari ücretle ilgili açıklamalarda bulunarak, enflasyonun Orta Vadeli Program (OVP) ile uyumlu gerçekleşmesini beklediklerini belirtti. Bu dönemde, ekonominin gelişimiyle ilgili yeni stratejiler de tartışılacak.

Türkiye’nin kredi risk primi düşüşe geçti

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye’nin 5 yıllık kredi risk priminin (CDS) 250 baz puanın altına düşmesini önemli bir ekonomik başarı olarak değerlendirdi. 2020 yılının Şubat ayından sonra görülen en düşük CDS seviyeleri, Türkiye’nin ekonomi programına duyulan güvenin arttığını ve dış finansmana erişimin kolaylaştığını gösteriyor. Bu gelişme, Türkiye’nin ekonomik programının başarıyla ilerlediğini ve dış borçlanma maliyetlerinin azaldığını ortaya koyuyor.

Sosyal medyaya düzenleme yaş sınırı gelebilir

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdülkadir Uraloğlu, 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya ve online oyunların zararlı etkilerinden korunmasına yönelik yeni yasal düzenlemeler yapılması gerektiğini belirtti. Çocukların güvenliğini sağlamak adına yasal adımların atılması gerektiğini vurgulayan Uraloğlu, bu alanda toplumsal farkındalığın artırılması gerektiğinin altını çizdi.

AB, yapay zekaya yatırım yapacak

Avrupa Birliği, yapay zeka alanında yeni bir stratejik adım atarak, Avrupa’da 7 yeni yapay zeka fabrikası kuracak. Bu fabrikalar, Avrupa’nın yüksek performanslı hesaplama alanındaki inovasyonunu artırmayı hedefliyor. Avrupa Yüksek Performanslı Hesaplama Ortaklık Girişimi (Euro HPC) ile yapılacak bu projeler, kıtada teknolojik gelişimin hızlanmasına olanak sağlayacak.

Rusya’ya yeni yaptırımlar yolda 

Avrupa Birliği, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırganlıkları karşısında 15. yaptırım paketini kabul etti. Bu pakette, özellikle Rusya’nın gölge filosuna yönelik önlemler alındı. Ayrıca, Rusya’ya yönelik uluslararası tepkiler ve yaptırımlar, küresel ticaretin şekillenmesinde önemli bir rol oynamaya devam ediyor.

Küresel ticarette eğilim ne yönde?

Dünya Ticaret Örgütü, mal ticareti barometresinin 102.7 ile temel değerin üzerinde olduğunu açıkladı. Bu, 2024 yılı sonuna kadar ticaretin pozitif bir gelişim göstereceği anlamına geliyor. Bu gelişme, küresel ekonomik iyileşmenin devam edeceği beklentilerini güçlendiriyor.

Dış borçlar ve yatırımcıların beklentileri

Dünya Bankası’nın açıkladığı verilere göre, Türkiye’nin dış borç stoku 499.8 milyar dolara ulaşmış durumda. Bu, ülkenin uluslararası borçlar konusunda ciddi bir yükümlülük taşıdığını gösteriyor. Aynı zamanda, Türkiye’ye gelen uluslararası doğrudan yatırımlar da %1 azalarak 8.5 milyar dolara geriledi. Bu durum, ekonomik dengeler açısından önemli bir gösterge.

Rezervler pozitif yönde 

Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası, rezervlerde rekor seviyelere ulaştı. 6 Aralık haftasında, rezervler 159.4 milyar dolara çıkarak önceki rekoru kırdı. Ancak, kur korumalı TL mevduatları ve katılım hesaplarındaki düşüş devam etti.

Programın tamamını dinlemek için:

GÜNDEMİN İÇİNDEN: 2025’e Girerken Ekonomide Güncel Seyir Nasıl? yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Dr. Hakan Çınar Türkiye ve dünyadan ekonomik, siyasi ve sosyal gelişmeleri her Pazartesi Radyo Gedik’te ele alıyor. Bu hafta Dr. Hakan Çınar şu başlıkları ele aldı:

Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel, küresel ekonominin giderek daha fazla parçalanma riskiyle karşı karşıya olduğunu belirterek, bu gelişmenin para politikasını zorlaştırabileceğini ifade etti. Tokyo Üniversitesi’nde gerçekleştirdiği konuşmasında, küresel ekonomik entegrasyonun azalmasının endişe verici bir durum yarattığını vurgulayan Nagel, enflasyonist baskıların artabileceğini ve ekonomik dalgalanmaların ekonomik istikrarı tehdit edebileceğini söyledi.

Nagel, “Ekonomik parçalanmanın ilk işaretleri giderek daha belirgin hale geliyor ve bu endişe verici bir gelişme,” diyerek, küresel ticaretteki gerilimlerin artmasının, özellikle ABD ile Çin arasındaki gerginliğin daha fazla enflasyonist baskılara yol açabileceğine dikkat çekti. Bu durumun küresel ekonomik zorlukları artırabileceğini belirten Nagel, ekonomik işbirliğinin yeniden sağlanması gerektiğini de vurguladı.

Avrupa Ekonomisinde Dış Ticaret Verileri Açıklandı

Eurostat tarafından açıklanan verilere göre, Avrupa Birliği (AB) Eylül ayında 212,6 milyar Euro ihracat gerçekleştirdi ve bu, geçen yılın aynı dönemine göre %8’lik bir artışı işaret ediyor. İthalat ise %3 azalarak 203 milyar Euro seviyesinde kaldı. Bu dönemde AB, 9,6 milyar Euro dış ticaret fazlası verdi. Türkiye, AB’nin dış ticaretinde önemli bir rol oynamaya devam ediyor ve özellikle AB’ye yapılan ihracatın artışı dikkat çekiyor. Türkiye, Çin’in ardından AB’ye yapılan ihracatta ikinci sırada yer alıyor.

Orta Doğu’da Gerilimler ve ABD’nin Diplomatik Çabaları

Orta Doğu’da özellikle İsrail ve Hizbullah arasındaki gerilim, bölgede önemli bir kriz kaynağı oluşturuyor. Beyaz Saray’dan yapılan açıklamaya göre, Amerika Birleşik Devletleri bu çatışmayı sona erdirmek amacıyla Lübnan’a bir teklif gönderdi. Henüz kesin bir anlaşma sağlanmamış olsa da, bölgede bir ateşkes sağlanma olasılığı artmış durumda. ABD’nin bu konuda daha fazla diplomatik çaba sarf etmesi bekleniyor.

Türkiye’de Ticaret ve Ekonomi Alanında Önemli Değişiklikler

Türkiye, son dönemde ekonomik ve ticari alanda önemli gelişmelere sahne oluyor. Ünlü e-ticaret platformlarından Hepsi Burada, Kazakistanlı bir gruba satıldı. Bu satış, Türkiye’nin e-ticaret sektöründeki büyüme ve dönüşümünü yansıtıyor. Ayrıca, Türkiye’nin lojistik sektörü de büyük değişimlere uğruyor. Türkiye merkezli uluslararası taşımacılık şirketi Ekolojistik, Danimarkalı DFTS firmasına satıldı. Bu tür yatırımlar, Türkiye’nin lojistik pazarındaki büyüme potansiyelini gösteriyor.

Ford’un Elektrikli Araç Üretimi Nedeniyle Avrupa’da İşten Çıkarma Kararı

Ford, Avrupa’daki elektrikli araç üretimindeki zorluklar ve sektördeki daralma nedeniyle 4.000 kişiyi işten çıkarma kararı aldı. Bu karar, elektrikli araç üretiminin sektördeki iş gücü üzerindeki etkilerini gösteriyor. Elektrikli araç geçişinin Avrupa otomotiv sektöründe zorluklar yarattığı, üretim maliyetlerinin arttığı ve pazarın daraldığı ifade ediliyor.

Çin’in Ticaret ve Robotik Alanındaki Başarıları

Çin, endüstriyel robot kullanımı konusunda liderliğini sürdürmeye devam ediyor. 2023 yılı itibariyle, Çin’de her 10.000 işçiye düşen endüstriyel robot sayısı 477’ye yükseldi. Bu başarı, Çin’in imalat sektöründeki rekabet gücünü artırırken, ülke dünya sıralamasında Güney Kore ve Singapur’un ardından 3. sırada yer alıyor. Çin’in son yıllarda robot kullanımını iki katına çıkarması, ülkenin sanayi üretimindeki yenilikçi yönünü pekiştiriyor.

Şi Jinping, Trump ve Küresel Ekonomi Üzerine Açıklamalarda Bulundu

Çin Devlet Başkanı Şi Jinping, Donald Trump’ın Amerika Birleşik Devletleri Başkanlığı’na seçilmesinin ardından küresel ekonomik sisteme dair önemli açıklamalarda bulundu. Trump’ın Çin’e yönelik yüksek gümrük vergisi uygulama adımlarını eleştiren Şi, küreselleşmenin tehdit altında olduğunu ve dünya ekonomisinin parçalanma riskinin arttığını vurguladı. Şi, küresel ekonomik işbirliğinin engellenmesinin, ülkeler arasındaki ekonomik bağımlılık ve işbirliğini zayıflatacağı uyarısında bulundu. APEC (Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği) zirvesinde yaptığı konuşmada, tek taraflılık ve korumacılığı reddettiğini belirten Şi, Çin’in büyüyen ekonomik gücüne rağmen, dünya ekonomisinin daha fazla parçalanmasının tehlikelerine dikkat çekti.

Tayvan ve Çin’in İlişkileri Gerginleşiyor

Çin’in Tayvan üzerindeki politikaları, dünya gündemindeki sıcak konulardan biri olmaya devam ediyor. Şi Jinping, Tayvan Boğazı’nda barış ve istikrarın korunması gerektiğini ancak Tayvan’ın bağımsızlığını talep eden ayrılıkçı faaliyetlerin bu barışı tehdit ettiğini ifade etti. ABD’nin Tayvan konusunda attığı adımların, Çin’in bölgedeki güvenliğini tehdit ettiğini belirten Şi, Tayvan’ın bağımsızlık hareketine karşı her zaman barışçıl bir yeniden birleşme planını savunduklarını ve uluslararası toplumdan da bu konuda destek beklediklerini dile getirdi.

Ukrayna’da Rusya’nın Yoğun Hava Saldırıları Devam Ediyor

Ukrayna’daki savaşın seyrinde önemli bir gelişme yaşanıyor. Rusya, son üç ayın en yoğun hava saldırılarını başlatarak Ukrayna’nın enerji altyapısını hedef aldı. Kış aylarına girerken, Ukrayna’da elektrik üretim kapasitesinin yok edilmesi riski artmış durumda. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenski, bu saldırılara karşı koymak için savunma stratejilerini güçlendirme çabalarına devam ediyor. ABD ise, Ukrayna’ya sağladığı askeri yardımlarla savaşın gidişatına müdahil olmaya devam ediyor. Biden yönetimi, Ukrayna’nın Rus topraklarını hedef almasına izin verdi ve bu durum, savaşın dinamiklerini değiştirdi.

Morgan Stanley Türkiye Ekonomisi İçin Olumlu Beklentilerde

Dünyanın önde gelen finans kuruluşlarından Morgan Stanley, Türkiye ekonomisi için olumlu bir perspektif sundu. 2025 yılı için Türkiye’de enflasyonun yüzde 20’ye düşmesi ve faiz indirimlerinin başlaması bekleniyor. Ekonomistler, Türkiye’nin enflasyonla mücadelede bir dönüm noktasına geldiğini vurguluyor. Özellikle çekirdek enflasyonun, parasal sıkılaştırma önlemleriyle iyileşmeye başladığını ancak hizmet sektöründeki enflasyonun sabit kaldığını belirtiyorlar. Türkiye’nin güçlü bir ekonomik büyüme beklentisiyle, küresel piyasalarda dikkatle izlenmeye devam ediliyor.

Türkiye’nin Enerji Sektöründe Yeni Keşifler

Türkiye, enerji sektöründe önemli bir adım attı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı, Şırnak, Hakkari ve Van bölgelerinde yeni petrol rezervleri keşfedildiğini duyurdu. Toplamda 66 milyon varil yeni petrol rezervinin bulunduğu belirtilirken, yıl sonuna kadar bu miktarın artırılması hedefleniyor. Türkiye’nin yerli enerji üretimine yönelik altyapı yatırımları, enerji bağımsızlığını güçlendirme yolunda önemli adımlar atılmasına olanak tanıyor. Ayrıca, Türkiye’nin elektrik ihtiyacının yüzde 10’unu karşılayacak nükleer santrallerin devreye girmesiyle, karbon emisyonlarında ciddi bir azalma sağlanması bekleniyor.

Yunanistan’da Türkiye İle İlgili Siyasi Gerilim

Yunanistan’da eski Başbakan Antonis Samaras’ın Türkiye’ye ilişkin açıklamaları, siyasi gerilimlere yol açtı. Samaras, mevcut hükümeti Türkiye’ye karşı fazla yumuşak davranmakla suçladı. Bu açıklamalar, Yunan hükümetinin resmi politikalarıyla çeliştiği için Samaras, partisinden ihraç edildi. Türkiye-Yunanistan ilişkilerindeki bu gerilim, özellikle Doğu Akdeniz’deki deniz sınırları ve enerji kaynakları üzerine devam eden tartışmalarla daha da derinleşiyor.

Dr. Hakan Çınar ile Gündemin İçinden programını dinlemek için:

GÜNDEMİN İÇİNDEN: Dünyada Değişen Siyasi Denge Ekonomiyi Nasıl Etkileyecek? yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

YKS maratonunda her geçen yıl öğrenci sayısının arttığını söyleyen Yeşilyurt, sınava giren 3,5 milyon öğrencinin yalnızca 900 bin kişinin liseden yeni mezun olduğunu ifade etti: “Bunun yanında 600 bine yakın üniversite mezunu ve yine bu sayıda aktif olarak üniversiteli olan öğrenci sınava girdi. Sayılar her geçen yıl artacak çünkü gelecek yıl 12. Sınıf öğrenci sayısının 1 milyon 300 bine çıkması bekleniyor. Ve bu bir sıralama sınavı. Bu açıdan sınava giren sayısının artması sıralamayı da etkiliyor. Geçen yıl barajın tamamen kalması da teorik olarak yarım net yapan bir öğrencinin bile üniversiteye yerleşebilmesine olanak tanıyor.”
Mühendislik, tıp ve hukuk bölümleri için baraj uygulamasının devam ettiğini söyleyen Yeşilyurt, diğer bölümlerde barajın kaldırılmasının eğitimde fırsat eşitliğine katkı sağladığını ekledi: “Kimisi kalite düştü diyebilir. Ben bu durumu adaylar adına bir fırsat olarak görüyorum. Çünkü herkes aynı akademik donanıma sahip değil. Çünkü yarım puanla baraja takılan adayların okuması için bir fırsat yarattı. Bu sayede tercih bursu veren üniversiteler ile bu öğrenciler burslu şekilde eğitim fırsatı yakalayabiliyor. Ve öğrenci sayısı arttıkça üniversite kontenjanlarda da yüzde 10’luk bir artış yaşandı.”

Kendini keşfetmek önem kazanıyor

Yeni üniversite ve bölümlerin açılmasıyla alternatiflerin arttığını belirten Yeşilyurt, bu durumun öğrencilerde kafa karışıklığına yol açmaması gerektiğini ekledi: “Farklı alanlarda birçok bölüm var. Fakat önemli olan öğrencinin kendi potansiyelini ve yeteneklerini bilmesi, keşfetmesi. Örneğin bir öğrenci sözel alanda başarısız diye tamamen başarısız bir öğrenci olarak sayılmamalı. Bu öğrenci yönlendirilerek farklı ilgi alanları keşfedilebilir. Dolayısıyla meslekleri, üniversiteleri keşfetmek gerekiyor.”

Her yılın tercih trendi farklı
Tercihte bölümün yanında fiziksel imkanların da önemli olduğunu dile getiren Yeşilyurt, “Örneğin bir öğrenci Kartal’da oturuyor. Fakat Avcılar’da bulunan İstanbul Üniversitesi Mühendislik bölümünü tercih ediyor. Halbuki metrobüs olsa da ulaşım büyük bir sorun. Öğrencinin enerjisi ve zamanını verimli bir şekilde planlamasını engelleyebilecek bir durum” şeklinde konuştu.
Her yılın tercih gündeminin farklı olduğunu ekleyen Yeşilyurt, “2021’nin farklıydı. 2023’nin daha farklı. Sınava giren aday profilleri değişiyor. Bundan dolayı kılavuzların iyice incelenmesi ve öğrencinin tercih listesinin son halini rehber öğretmenine göstermesi gerekiyor” diye belirtti.

Programın tamamını buradan izleyebilirsiniz:

Üniversite tercihinde püf noktaları neler? yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Seçimler öncesinde hükümetin ilk kez mali disiplinsizlik yaşadığını söyleyen Yılmaz, deprem ve kur korumalı mevduatın bütçe açığının ortaya çıkmasında etkili olduğunu belirtti: “EYT, memur maaşlarına artış da bütçe üzerindeki yükü artırdı. Seçimi kim kazanırsa kazansın bizi böyle bir zam yağmuru bekliyordu.”

Zamların devamı gelecek

Ekonomide iyileşmenin sağlanması için enflasyonun azaltılması gerektiğini söyleyen Yılmaz, mevcut ekonomi yönetiminin önceliği bütçeye verdiğini ekledi: “ÖTV ve KDV’nin artırılması, akaryakıt ve doğalgaza yapılan zamlar ise yeterli gelmeyecek, devamı gelecek. Çünkü yapılan zamlar memur maaş artışının karşılanmasına yarayacaktı. Seçimlere kadar geniş kitleleri rahatsız etmeyecek şekilde süreç yönetilecek. Seçimden sonra ise daha farklı bir süreç izlenebilir.”

Sonsuz bir döngü mevcut

Türkiye’de vergi ve gelir adaletsizliği olduğunu vurgulayan Yılmaz, “Devlet aldığı 100 liralık verginin 77 lirasını dolaylı vergilerden alıyor. Kurumlar ve gelir vergisinden gelen para o kadar büyük bir paydaya sahip değil. Bu yüzden daha hızlı gelir elde etmek adına KDV ve ÖTV’ye bu ölçüde bir zam yapıldı.  Doğalgaz ve akaryakıta yapılan zamlar da enflasyonda 5 puanlık bir artışa neden olacağı tahmin ediliyor. Bu da enflasyonun tekrar 60’lara yükselmesine neden olabilir. Sürekli olarak yaşanan bu durum, adeta bir çember halini aldı. Enflasyon artıyor, maaşlar ona göre ayarlanıyor. Enflasyon artışı devam edeceği için vatandaş eline az veya çok para geçse bile bunu temel ihtiyaçlarını almak için harcıyor.  Bu da sonsuz bir döngüye neden oluyor” diye ekledi.

Hangi hisseler öne çıkıyor?

Borsada güvenilir hisseleri sıralayan Yılmaz, “Yatırımcıların rasyonel politikalara dönülmesiyle ilgili bir beklentisi varsa mutlaka portföylerle bankalar olmalı. Ulaştırma sektörü konusunda herkes hemfikir, otomotiv sektörünün özellikle ihracat yapan kısmı ilgi çekiyor. Perakende ticaret yapan marketler ve enerji şirketlerine ilgi var. Yüksek enflasyonun ve talebin yüksek olduğu yerlerde perakendecilik sektörü her zaman iyi olmuştur” şeklinde konuştu.

Programın tamamını buradan izleyebilirsiniz:

Borsa yükselmeye devam edecek mi? yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Ekonomide parametreler seçim sonrasında nasıl değişecek sorusunun cevabını Hande Demirel’in hazırlayıp sunduğu Ekonomi Sohbetleri’nde Ekonomist Özlem Derici Şengül anlattı. Seçim sonrasında Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Enflasyondan kaynaklanan sorunları gidermek önümüzdeki günlerin en acil başlığı olacak” şeklindeki açıklaması da ekonomide yeni bir rota mı belirlenecek sorusunu akıllara getirdi. Ekonominin seyrinde açıklanacak yeni kabinenin etkili olacağını söyleyen Şengül, “Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın söylemleri, seçim öncesindeki ekonomik programın devam edeceğini söylemişti. Seçim sonrası doların TL karşısındaki değer kaybının devam etmesi de bu politikanın sonucu. Konu sadece kur artışı da değil. Çalışan maliyetleri, petrol fiyatları, kiralardaki artış ve yüksek enflasyon da teknik müdahaleler gerektiriyor. Ancak biz, makro ihtiyati yöntemlerle enflasyonla mücadele etmeye çalışıyoruz. Fakat bu mücadele de pek etkili olmadı çünkü kamu bankalarında yüzde yüzün üzerinde tüketici kredisi büyümesi var. Ticari kredilerin büyüme oranları çok düşük seviyede. Krediye erişimde çok büyük problemler var. Seçim öncesinde bankaların kredilerde kesintiler, nakit avans kullanımını kapatmaları gibi önlemler devreye sokuldu. Tüm bunlar ekonomi politikasında enflasyonla aktif bir şekilde mücadele edilmediğini gösteriyor.”

“Politika faizine dikkat edilmeli”

Seçimden sonra enflasyonun düşmesi için yapılması gerekenleri sıralayan Şengül, “Tüketici ile ticari krediler kontrol altına alınırsa ve bütçe disiplininin sağlanırsa yüksek enflasyon bir parça düşebilir. Fakat bu yüksek enflasyonun etkisinin uzun süre devam edeceğini öngörüyorum. Fakat tek başına bunlar da yeterli değil. Daha çok teknik yaklaşmak gerekiyor. Özellikle politika faizi konusunda. Diğer bir problem ise büyüme oranlarında yaşanabilecek düşüş. Kredi mekanizmasının sağlıklı şekilde çalışmaması, bankaların tahvil tutma yükü nedeniyle kredi vermekte çekimser davranması da bunda etkili” dedi.

“Taze kaynağın girmesi şart”

Döviz tarafında likidite sorununun yaşandığını belirten Şengül, “Merkez Bankası ciddi miktarda döviz toplayıp piyasaya rezerv müdahalesinde bulunmasına rağmen bu sorun devam ediyor. Ve Merkez Bankası’nın döviz rezervleri eksiye geldi. Bunun yanında Merkez Bankası’nın hazineye ve bankalara olan döviz yükümlülüğü var. 2022’nin başından itibaren Merkez Bankası’nın 150 milyar dolarlık rezerv toplaması olmuştu. Bugün ekside ise bir yılda 15 milyar doların harcandığını gösteriyor. Ama tekrar bir 150 milyar dolar bulmak söz konusu olmaz. Tek şart ise taze kaynağın girmesi. Yani ülkeye yabancı sermayenin girişine izin vermek daha sürdürülebilir bir para politikası mümkün olur” şeklinde konuştu.

Programın tamamını buradan izleyebilirsiniz: video

Seçim sonucu ekonomiyi nasıl etkiler? yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

6 Şubat’ta yaşanan depremler, konut güvenliği olduğu kadar hastane, okul, idari binalar gibi kritik merkezlerin de afetlere karşı dayanıklı olmasının önemini gösterdi. Deprem esnasında hastanelerde tedavi gören birçok hasta deprem nedeniyle hayatını kaybederken afet durumunda en fazla ihtiyaç duyulan sağlık görevlileri de dayanıksız hastaneler yüzünden enkaz altında kaldı. 1999’dan beri büyük bir deprem bekleyen İstanbul’da başta hastaneler olmak üzere sağlık merkezlerinin afetlere dayanıklılığı da diğer bir merak konusu oldu. Füsun Saka ile İyilik Sağlık programına konuk olan Türk Tabipleri Birliği Büyük Kongre Delegesi Dr. Güray Kılıç İstanbul’da hastanelerin depreme dayanıklılığına dair bilgi verdi.

Antakya’da Sağlam Hastane Kalmadı

Dr. Güray Kılıç, yaşanan depremlerde bölgedeki sağlık kurumlarının durumunu anlattı: “Antakya ve İskenderun’da ayakta kalmış tek bir sağlık kurumu yok. İskenderun Devlet Hastanesi için 2013’te yıkım kararı verilmişti. Fakat Sağlık Bakanlığı bu konuda hiçbir girişimde bulunmadı. Yine aynı bölgede inşa edilen Şehir Hastanesi de yeterli hizmeti veremiyor, bahçesinde tedavilere devam ediliyor. Burası da şehre uzak olduğu için yeterince verimli kullanılamadı”.

Çürük Binalar Yıllarca Hizmet Verdi

İstanbul’daki sağlık kurumlarının büyük çoğunluğunun depreme dayanıklı olmadığını belirten Kılıç, “Tarihi binaların dışında depreme dayanıksız birçok bina yıllar boyu hastane olarak kullanıldı. Ve bu binaların depreme dayanıklı olmadığı da biliniyordu. Örneğin Cerrahpaşa için 1980’lı yıllarda inşa edilen binalar henüz yakın zamanda yıkıldı. 20 yıl görev yaptığım Haydarpaşa Numune Hastanesi’nin binası da depreme dayanıksız olmasına rağmen yıllarca hizmet verdi. Ve yıllar boyu bu binaların deprem dayanıklılık raporlarını göremedik. Siyami Hersek Hastanesi’nin eski binaları da dayanıksız” şeklinde konuştu.

Cerrahpaşa’nın Durumu Belirsizliğini Koruyor

İstanbul’da yeni hastane binalarının da açıldığını söyleyen Kılıç, “En çok var olan eğitim ve araştırma hastanelerinde görülüyor. Buralardaki eski binaların yıkılmasından sonra ortaya çıkan arazinin ranta kurban gitme endişesini taşıyoruz. Örneğin Cerrahpaşa Tıp Fakültesi şu anda yok. Maraş depremi sonrası rektörlüğün aldığı kararla tıp eğitimi ve sağlık hizmeti durduruldu. Üniversitelerde çevrimiçi derslerin başlamasıyla alınan bu karara rağmen stajyer öğrencilerin eğitim alacağı bir yer bulunmuyor. Bu binaların yıkılması için 2010’da karar çıkmıştı. Fakat deprem sonrasında alınan ani kararla bir gecede binalar boşaltıldı. Alınan bu kadar uygulanması için geç kalınan bir karar oldu ve burada tüm öğrenci ve akademisyenler mağdur edildi. Çapa şu anda Hasdal’a taşınması planlanıyor. Cerrahpaşa için ise tamamen belirsizlik söz konusu” dedi.

Programın tamamını buradan dinleyebilirsiniz:

İstanbul’da Hastaneler Depreme Ne Kadar Hazır? yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Bitcoin’e Karşı Önyargının Sebebi Ne?

“Bitcoin, dijital emtia bakımından diğer kripto paralardan ayrışıyor” diyen Polat, “Başta ABD olmak üzere batılı ülkelerde kripto paraların büyümesinden dolayı ciddi bir kaygı var. Bu da finansal sisteme olası bir zarara yol açabileceğinden kaynaklanıyor. Fakat Bitcoin’e karşı diğer kripto paralara göre sisteme uygun bir şekilde şekillendirip sisteme dahil etme çabası var” şeklinde konuştu.

Kripto Para Seçerken Neye Dikkat Edilmeli?

Bitcoin yatırımcılarına “bitcoin’in fiyat hakimiyetine bakmaları” gerektiğini söyleyen Polat “ABD’de yaşanan bankacılık krizinden sonra diğer kripto paralara yatırım yapan yatırımcılar da bitcoin’e kaydı. Bu da bitcoin’in fiyatında bir artışa neden oldu. Onun dışında ethereum’un dijital saklama aracından çok bir para birimine veya finansal enstrümana dönüşmesi yolunda geri çekilme veya ilerleme sağlayacağını düşünüyorum. Yatırımcıların da kripto para ve token üzerine düşünürken bu unsurlara dikkat etmesi gerekiyor. Bu anlamda okuryazarlık olmadığı için de sosyal medya üzerinden yorumlarla karar alabiliyor. Yatırımcılar riskli araçlara rağbet etmemeli” dedi.

Yeni Nesil Yatırım Araçları Geliyor

Kripto ekonomisi okur yazarlığı alanında kendini geliştirmek isteyenlere “Yatırım araçlarının çeşitleneceğini öngörüyorduk fakat kripto paralar anarşist bir şekilde hayatımıza girdi” diyen Polat, “Kriptolar gençleri arkasına alarak finans piyasasına adeta dayatma şeklinde girdi. Sağlıklı bir finansal okuryazarlık için de geçmişteki finans bilgisiyle yeni araçları harmanlamak gerekiyor. ABD’de de düzenlemeler sonucu birkaç bankanın çok iştahlı olduğunu görüyoruz. Bazı bankalar müşterilerinin kripto para yatırımlarının saklanması konusunda istekli. Bu sayede yeni iş modellerinin de doğacağı düşünülüyor. Bu sayede de geleneksel yatırım araçlarının dijitalleşerek yeni nesil varlıklar olarak kullanılabilmesi de söz konusu. Yatırımcıların da buna göre kendilerini konumlandırması önem kazanıyor”  şeklinde konuştu.

Kripto para ve bitcoinin konuşulduğu programın tamamını buradan dinleyebilirsiniz. Video

Bitcoin Dijital “Yastık Altı Altın” mı Oluyor? yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi Deprem Araştırma Enstitüsü Deprem İzleme Merkezi Müdürü Doç. Dr.  Doğan Kalafat 6 Şubat’ta Kahramanmaraş’ın Pazarcık ilçesinde gerçekleşen ve 10 ili etkileyen depreme ilişkin açıklamalarda bulundu. Bu bölgede bir deprem yaşanabileceğini birçok jeolog ve deprem bilimcinin söylediğini belirten Kalafat, “Burada herhangi bir öngörü söz konusu değildi. Sadece depreme ilişkin yapılabilecek hazırlıklar konusunda yetkilileri uyarıyorduk. Marmara’da da 1999 depreminden beri tekrar bir deprem yaşanabileceğini söylüyoruz. Önemli olan bu süreyi verimli kullanmak olmalı. Var olan binaları depreme dayanıklı hale getirmek, insanları daha bilinçli ve afet dirençli olmaları için eğitmek yapılabilecekler arasında öncelikli olan.”

Deprem 80 Km’lik fay hattında Yaşandı

Depremin 80 km’lik bir fay hattında yaşandığını söyleyen Kalafat, “Deprem çoklu kırılma dediğimiz bir şekilde gerçekleşti. Yani fay içindeki birçok parçanın aynı anda kırılmasıyla meydana geldi. Yaklaşık 80 saniye sürdü. O yüzden bu tür depremlerde yüksek oranda yıkım olması söz konusu. Depremin merkezinden 200 kilometrekarelik yarıçapta bir bölge etkilendi” dedi.

“Depremin Ne Zaman Olabileceğini Bilmenin İmkanı Yok”

Yaşanan deprem öncesinde faylarda büyük bir hareket gözlemlenmediğini ekleyen Kalafat, “Depremin yaşandığı fay hattı boyunca bir hareketlilik yoktu. Osmaniye tarafında ufak bir hareketlilik vardı. Fakat genel olarak bir suskunluk vardı. Doğu Anadolu ve Kuzey Anadolu fay zonunda görülebilecek bir deprem yaşadık. Yani bu hatlar üzerinde önceden haber verici sarsıntılar olmaz. Enerji birikir ve büyük bir ana şok ile fay kırılır. Burası bir deprem bölgesi, deprem riskinin yaşanabileceği bir alan. Fakat bunun zamanını net bir şekilde söylemenin olanağı yok. Depremin önceden bilinmesi demek aslında üç bilinmezi barındırıyor; zamanını, yerini ve büyüklüğünü net olarak bilebilmek belli hata paylarıyla mümkün. Bizler anca nerede ve hangi büyüklükte olabileceğini söyleyebiliyoruz. Fakat ne zaman olabileceğini tespit etmenin imkanı yok” diye belirtti.

Marmara Bölgesi’nde deprem riskinin sürdüğünü hatırlatan Kalafat, “Marmara Bölgesi’nde yaşanacak depremdeki avantajımız depremin merkezinin deniz olması. ve Marmara’da kırılacak fayın boyu bu kadar uzun değil. Buna göre Marmara’da beklenilen depremin tahmin edilen şiddeti 7 olabilir” diye ekledi.

Deprem Uzmanı Uyarıyor: “17 Ağustos’tan Daha Yıkıcıydı.” yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.