HAFTANIN GÜNDEMİ: ÖNE ÇIKAN OLAYLAR VE KÜRESEL GELİŞMELER

Yeni bir haftaya başlarken, geçtiğimiz günlerde ülke ve dünya gündeminde yaşanan önemli gelişmelere göz atalım. Türkiye’de siyasi olaylar, uluslararası diplomatik gelişmeler ve ekonomik haberler geçen haftaya damgasını vurdu.

EKREM İMAMOĞLU’NA YÖNELİK OPERASYON VE SON GELİŞMELER

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun diplomasının iptal edilmesiyle başlayan süreç, geniş çaplı bir operasyonla devam etti. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın yürüttüğü soruşturma kapsamında, İmamoğlu dahil 105 kişi gözaltına alındı. Yapılan incelemeler sonucunda İmamoğlu ve bazı belediye yetkilileri tutuklanarak cezaevine gönderildi. Bu gelişme, ülke çapında geniş yankı uyandırırken, birçok şehirde protesto gösterileri düzenlendi.

RUSYA-UKRAYNA KRİZİ: BARIŞA YAKIN MI, UZAK MI?

ABD Başkanı Donald Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 2,5 saat süren kritik bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşmede, Ukrayna’daki çatışmalara kalıcı bir çözüm bulunması gerektiği konusunda mutabık kalındığı belirtildi. Rusya’nın Ukrayna’daki enerji altyapısına yönelik saldırıları 30 gün süreyle durdurma kararı aldığı duyuruldu. Bunun yanı sıra, taraflar arasında savaş esirlerinin değişimi konusunda anlaşma sağlandı. Ancak barış sürecinin nasıl ilerleyeceği belirsizliğini koruyor.

ORTA DOĞU’DA GERİLİM TIRMANIYOR

İsrail-Gazze hattında tansiyon yeniden yükseldi. İsrail’in Gazze’ye yönelik hava saldırıları sonucunda en az 330 Filistinli hayatını kaybetti. İsrail hükümeti, Hamas’ın elindeki esirleri serbest bırakmaması durumunda saldırıların devam edeceğini belirtti. ABD Başkanı Trump ise Yemen’deki Husi güçlerine karşı büyük bir operasyon başlatma talimatı verdiğini açıkladı. ABD ve İngiltere, Husilere yönelik hava saldırıları düzenlerken, İran ve Rusya bu operasyonlara sert tepki gösterdi.

TÜRKİYE EKONOMİSİ: BÜTÇE AÇIĞI VE KREDİ BORÇLARI

Türkiye ekonomisinde de önemli gelişmeler yaşandı. Hazine ve Maliye Bakanlığı, Şubat ayı bütçe açığının 311 milyar TL olarak gerçekleştiğini açıkladı. Ayrıca, Türkiye’nin özel sektör dış borcunun 127 milyar dolara yükseldiği bildirildi. Merkez Bankası’nın verilerine göre, finansal ve finansal olmayan kuruluşların borçları ciddi bir artış gösterdi. Ekonomik göstergeler, Türkiye’nin önümüzdeki dönemde finansal açıdan sıkı politikalar izlemek zorunda kalabileceğini gösteriyor.

KANADA’DA YENİ BAŞBAKAN: MARK CARNEY

Kanada’da yapılan seçimlerde, Liberal Parti lideri Mark Carney yeni başbakan olarak yemin etti. Ekonomi kökenli bir siyasetçi olan Carney, daha önce Kanada ve İngiltere Merkez Bankası başkanlıkları yapmıştı. Yeni dönemde ekonomiyi güçlendirmeye yönelik reformlar vaat eden Carney, Trump yönetimiyle olası ticaret savaşlarına karşı dikkatli bir politika izlemeyi hedefliyor.

AVRUPA VE KÜRESEL TİCARET TRENDLERİ

Avrupa Komisyonu, Rusya’ya yönelik yaptırımların 15 Eylül’e kadar uzatıldığını duyurdu. Avrupa Birliği, Ukrayna’daki çatışmalar nedeniyle Rusya üzerindeki baskıyı artırmaya devam ediyor. Öte yandan, küresel ticaretin 2024 yılında %3,7 büyüyerek 33 trilyon dolarlık rekor seviyeye ulaşması bekleniyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerin ticaretteki payı giderek artıyor.

KIBRIS GÖRÜŞMELERİ YENİDEN BAŞLIYOR

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres’in girişimiyle Kıbrıs sorununa yönelik yeni müzakereler başlatılıyor. 17-18 Mart tarihlerinde İsviçre’nin Cenevre kentinde yapılacak toplantılara, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Kıbrıs Cumhuriyeti temsilcilerinin yanı sıra garantör ülkeler Türkiye, Yunanistan ve İngiltere katılacak. KKTC tarafı, iki devletli çözümden taviz vermeyeceğini açıklarken, Kıbrıs Cumhuriyeti federatif bir yapıdan yana olduğunu belirtiyor.

SONUÇ VE GENEL DEĞERLENDİRME

Bu hafta dünya genelinde siyaset, ekonomi ve diplomasi alanlarında önemli gelişmeler yaşandı. Türkiye’de Ekrem İmamoğlu’na yönelik operasyon, iç siyasette büyük yankı uyandırırken, Rusya-Ukrayna savaşı ve Orta Doğu’daki çatışmalar küresel dengeleri etkilemeye devam ediyor. Ekonomik göstergeler, dünya çapında büyümenin yavaşlayabileceğini sinyallerini verirken, ülkeler arasındaki ticaret savaşlarının etkisi daha da hissedilecek gibi görünüyor.

İSTANBUL’DAN DÜNYAYA: GÜNDEM ANALİZİ yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Geçtiğimiz hafta, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nü kutladık. Kadın hakları ve toplumsal cinsiyet eşitliği açısından büyük önem taşıyan bu özel gün, tarih boyunca kadınların ekonomik, sosyal ve siyasi alanda verdikleri mücadelenin bir simgesi olmuştur. Birleşmiş Milletler tarafından 1975’te resmen kabul edilen bu gün, dünya genelinde farklı şekillerde anılmaktadır.

Türkiye’de de bu özel günde çeşitli etkinlikler düzenlenirken, kadınların iş gücüne katılımı, eşit haklara erişimi ve ekonomik bağımsızlığı konularındaki sorunlar hala çözüm bekliyor. Kadınların ekonomik özgürlüğü, sadece bireysel değil, toplumsal kalkınma açısından da büyük önem taşıyor.

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE SON DURUM

Ekonominin en sıcak başlıklarından biri faiz oranlarındaki gelişmeler oldu. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, politika faizini üst üste üçüncü kez düşürerek 250 baz puan indirip %42,50 seviyesine çekti. Bu karar, piyasalarda farklı tepkilerle karşılandı. İş dünyası, bankaların ticari kredi faizlerini aynı hızda düşürmemesinden şikayetçi. Özellikle iş insanları, ticari kredilerdeki faiz indirimlerinin yatırımları desteklemesi gerektiğini belirtiyor.

Öte yandan, Merkez Bankası’nın verilerine göre enflasyon düşüş eğiliminde. Şubat ayında tüketici fiyatları %2,27 artarken, yıllık enflasyon %39,5 olarak açıklandı. Ancak bazı sektörlerde fiyat artışları devam ediyor. Özellikle konut ve kira fiyatlarında yaşanan dalgalanmalar, tüketicileri zorlamaya devam ediyor.

ULUSLARARASI TİCARET VE EKONOMİK SAVAŞLAR

ABD Başkanı Donald Trump’ın, Kanada ve Meksika’ya yönelik %25’lik gümrük vergisi getirme kararı, küresel ticaret dengelerini sarsıyor. Kanada Başbakanı Justin Trudeau, bu karara sert tepki göstererek, aynı şekilde misilleme yapacaklarını duyurdu.

Çin ise ABD’nin ticaret savaşlarına karşılık vermeye hazır olduklarını belirtti. ABD’nin Çin ürünlerine getirdiği ek vergiler, Pekin yönetimini alternatif stratejiler geliştirmeye zorluyor. Küresel ekonomik dengelerin sarsıldığı bu dönemde, ülkeler arası diplomatik ilişkiler daha da geriliyor.

TÜRKİYE’DE SANAYİ VE TEKNOLOJİ GELİŞMELERİ

Türkiye’de sanayi yatırımları hız kesmeden devam ediyor. Organize sanayi bölgelerinde genişleme çalışmaları sürerken, Hyundai, Türkiye’de elektrikli otomobil üretimine başlayacağını duyurdu. 2026 yılının ikinci yarısından itibaren İzmit fabrikasında üretim yapmayı planlayan Hyundai, Türkiye’de elektrikli otomobil pazarına önemli bir katkı sağlamayı hedefliyor.

Ayrıca, Baykar ve İtalyan Leonardo firması arasında insansız hava araçları teknolojileri konusunda ortaklık anlaşması imzalandı. Savunma sanayii alanında Türkiye’nin güçlü adımlarla ilerlediği bu dönemde, uluslararası ortaklıkların artması dikkat çekiyor.

UKRAYNA-RUSYA GERGİNLİĞİ VE KÜRESEL ETKİLERİ

Ukrayna’daki savaş hâlâ dünya gündeminde önemli bir yer tutuyor. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, savaşın sona erdirilmesi için diplomatik çabaların artırılması gerektiğini belirtti. Öte yandan, Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski, kalıcı barış için ABD ve Avrupa ile iş birliğine devam edeceklerini vurguladı. Ancak, savaşın sona ermesi için gereken diplomatik çözümler hâlâ netleşmiş değil.

TÜRKİYE TURİZMİNDE HEDEF 64 MİLYAR DOLAR

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 2025 yılı için turizmde 65 milyon ziyaretçi ve 64 milyar dolar gelir hedeflediklerini duyurdu. 2024’te 62.3 milyon turist ağırlayan Türkiye, özellikle Avrupa pazarında güçlenmeye devam ediyor. Almanya ve İngiltere’den gelen turist sayısındaki artış dikkat çekerken, Rusya pazarındaki gelişmeler de yakından takip ediliyor.

DÜNYA GÜNDEMİNDE NELER OLUYOR? TİCARET SAVAŞLARI VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Suriye’de 1963’te iktidara gelen Arap Sosyalist Baas Partisi’nin 61 yıl süren baskıcı yönetimi, 2011’de halkın özgürlük talebiyle başlattığı protestoların şiddetle bastırılmasıyla patlak veren iç savaşın ardından çökmüş oldu. Suriye’deki halk hareketleri, özellikle başkent Şam’da rejimin kontrolünü kaybetmesiyle zirveye ulaşarak, Esad yönetiminin sonunu hazırlayan önemli bir dönüm noktası oluşturdu.

Rejimin çöküşü, Suriye’deki muhalif güçlerin, özellikle rejim karşıtı silahlı grup HTŞ’nin (Heyet Tahrir el-Şam) büyük bir rol üstlendiği bir süreçle hızlandı. Esad yönetiminin son bulması, başta Esad ailesi olmak üzere yönetimin üst düzey yetkililerinin Moskova’ya sığınmasıyla sonuçlandı. Esad’ın Moskova’ya kaçması, Rusya’nın sığınma teklifini kabul etmesiyle gerçekleşti. Rus yetkililer, Suriye’deki Rus askeri üslerinin ve diplomatik kurumlarının güvenliğini sağlamak adına muhalefetle temas halindeydi.

Suriye’nin Geleceği ve Yeni Hükümet Arayışı

Suriye’deki geçiş süreci, önemli bir siyasi dönüşümün kapılarını aralamaktadır. Suriye halkı, devrik lider Esad’ın geride bıraktığı enkazdan bir yeniden yapılanma sürecine girerken, geçici hükümetin başkanı Muhammed El Celali, halkın seçtiği bir hükümetle çalışmaya hazır olduklarını duyurdu. Bu açıklama, ülkenin geleceğine yönelik umutları pekiştirmiştir.

Suriye’deki çatışmaların son bulması ve barış ortamının tesis edilmesi, tüm tarafların en büyük hedefi haline gelmiştir. Özellikle Suriyeli mültecilerin güvenli ve gönüllü bir şekilde ülkeye dönmeleri için bir ortam oluşturulması gerektiği vurgulanmaktadır. Türkiye, bu geçiş sürecinde Suriye halkının yanında yer alırken, Suriyeli mültecilerin ülkelerine dönüşünü destekleyecek politikalar geliştirmektedir. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suriye’de güvenli ve istikrarlı bir ortamın sağlanmasının, Suriyeli mültecilerin geri dönüşü için temel şart olduğunu belirtti.

Diplomasi trafiği hız kazandı

Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye, Esad rejiminin devrilmesinin ardından bölgede güçlü bir diplomatik angajman içerisine girmiştir. ABD, Suriye’deki gelişmelerin ardından Esad rejiminin destekçileri olan İran, Hizbullah ve Rusya’nın giderek zayıfladığını belirtmiştir. ABD, Suriye’nin doğusunda güvenlik tehditlerine karşı önlem alacaklarını ve DEAŞ’la mücadeleye devam edeceklerini ifade etmiştir.

İsrail Başbakanı Netanyahu, Esad rejiminin çöküşünü tarihi bir gün olarak nitelendirerek, İsrail’in güvenliğini sağlamak için bölgedeki askeri stratejilerini yeniden şekillendirdi. Netanyahu, özellikle İran ve Hizbullah’a karşı alınacak önlemleri gündeme getirmiştir.

Türkiye’deki Suriyelilerin tepkisi ne oldu? 

Suriye’deki rejim değişikliği, Türkiye’deki Suriyeli mülteciler arasında büyük bir sevinçle karşılanmıştır. İstanbul, Şanlıurfa, Hatay, Gaziantep ve Kilis gibi Suriyelilerin yoğun olarak yaşadığı şehirlerde kutlamalar yapılırken, İstanbul’daki Suriye Konsolosluğu önünde bayrak değişimi yapıldı. Bu kutlamalar, Suriyeli mültecilerin ülkelerine dönüşü ve yeni bir dönemin başlangıcını simgeliyor.

Suriye’deki 61 yıllık Baas rejiminin ve 53 yıllık Esad yönetiminin sona ermesi, ülkede uzun süredir devam eden savaşın ve acıların ardından halkın daha özgür bir geleceğe yönelmesini sağlayacak mı? Geçiş süreci, ulusal ve uluslararası iş birliğiyle şekillenecek ve Suriye’nin yeniden inşa edilmesi için önemli bir fırsat oluşturacaktır. Bu yeni dönemde Suriye halkının huzur ve barış içerisinde bir arada yaşaması için uluslararası toplumun desteği büyük önem taşıyor.

İsrail: Güvenlik Önceliği

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, İsrail’in sınırlarında düşman güçlerinin yerleşmesine asla izin vermeyeceklerini ifade etti. Özellikle Golan Tepeleri’ndeki gelişmeler, İsrail için stratejik bir öncelik taşıyor. İsrail ordusu, Suriye’nin kuzeyini ele geçirdiğini duyurdu ve bölgedeki silah depolarına yönelik hava saldırıları gerçekleştirdi. Netanyahu, Suriye’deki değişimlerin ardından, kimyasal silahların ya da diğer kritik silahların rejimi devreden grupların eline geçmesinden endişe ettiklerini belirtti. İsrail’in bu operasyonları, sadece kendi güvenliğini sağlama amacını taşımıyor; aynı zamanda bölgedeki güç dengesini de etkilemeye yönelik bir adım olarak görülüyor.

Çin: Güvenlik ve Diplomasi

Çin, Suriye’deki gelişmeleri dikkatle izlediğini belirtti. Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan yazılı açıklamada, Çin hükümeti, ülkesindeki vatandaşları korumak için yardım sağladığını ve tüm tarafları Çin’in personelinin güvenliğini temin etmeye çağırdı. Çin’in, bölgedeki gücünü daha da pekiştirme çabalarının yanı sıra, Suriye’nin geleceğinde önemli bir rol oynama niyetinde olduğu düşünülüyor. Çin’in Suriye’deki durumu denetleme ve kendi stratejik çıkarlarını gözetme yönündeki adımlarının devam etmesi bekleniyor.

ABD: Güvenlik ve Diplomasi

ABD, Suriye’nin geleceği konusunda, bölgedeki güvenliği sağlamaya yönelik önceliklerini vurguluyor. ABD Dışişleri Bakanı, Esad rejiminin sona ermesinin olumlu bir gelişme olduğunu belirtti ve Suriye’nin yeni yönetiminin, hukukun üstünlüğünü savunması ve sivillerin korunmasını garanti altına alması gerektiğini ifade etti. Ayrıca, ABD’nin Orta Doğu’da barışçıl bir çözüm için çalışmaya devam edeceği ve Esad’ın destekçileri olan Rusya ve İran’ın etkisinin zayıfladığının altı çizildi. ABD’nin bu stratejisi, yalnızca Suriye’deki değil, tüm Orta Doğu’daki güç dinamiklerini yeniden şekillendirmeye yönelik bir adım olarak değerlendirilebilir.

Fransa ve Almanya: Suriye Halkının Geleceği

Fransa ve Almanya, Suriye halkı için bu değişimin umut verici olduğunu dile getirdiler. Fransa, 13 yılı aşkın süredir Esad rejiminin şiddetini deneyimleyen halk için bu dönüm noktasının memnuniyet verici olduğunu belirtti. Almanya ise, Suriye’deki durumu net bir şekilde tanımlamanın şu an için zor olduğunu ifade etti, ancak Esad’ın sonunun, halk için bir rahatlama anlamına geldiğini vurguladı. Bu ülkeler, Suriye’nin toprak bütünlüğünün korunması gerektiğini savunarak, ülkedeki huzurun sağlanması için uluslararası işbirliğinin önemine dikkat çekiyorlar.

HTE Lideri El-Kolani’nin Gelecek Planları

Suriye’deki rejim değişikliği, muhalif gruplar ve Suriye’nin geleceği hakkında yeni umutlar doğuruyor. Heyet Tahrir El-Şam (HTŞ) lideri Ebu Muhammed El-Colani, Esad rejiminin devrilmesinin ardından, geçiş hükümetinin kurulacağına dair açıklamalar yaptı. Yeni hükümetin başbakanlık görevine getirilen Muhammed El-Beşir, Suriye’nin kurtuluşu için önemli adımlar atıldığını belirtti. El-Colani, geçiş hükümetinin eski yönetimden elde ettiği deneyimleri kullanarak Suriye’yi yeniden inşa etmeyi amaçladıklarını söyledi. Bu gelişmeler, Suriye’nin geleceğinde önemli bir dönüm noktası olabilir.

GÜNDEMİN İÇİNDEN: Suriye’deki Değişim Bölgeyi nasıl etkileyecek? yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

İlk bölümü buradan dinleyebilirsiniz:

Dr. Hakan Çınar, Gündemin İçinden ile Radyo Gedik’te yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.