Türkiye’de kadın hakları konusunda çalışma yürüten birçok STK bulunuyor. Ortak düşünce, son dönemdeki ekonomik sorunlar nedeniyle en çok kadınların sosyal ve ekonomik olarak kısıtlandığı yönünde. Kadınların istihdamı için birçok şirket ve STK özel projeler yürütürken ekonomik bağımsızlık ve eğitimin kadınların hak ihlallerini azaltması bekleniyor.

“Eğitimimiz Kadınlara ‘İyileşme Alanı’ Sunuyor”

Merve Kılıç ile Güzel İşler programına konuk olan Kadının İnsan Hakları Yeni Çözümler Derneği Sorumlusu Duygu Dokuz kadınların karşılaştıkları hak ihlallerine karşı yürüttükleri çalışmaları anlattı. Dernek bünyesinde yerel yönetimlerle iş birliği içinde yürüttükleri çalışmayı anlatan Dokuz, “Özellikle Güney Doğu, Doğu Anadolu ve Marmara bölgesinde yaptığımız araştırmada kadınların hak ihlaline yüksek oranda maruz kalındığını tespit etmiştik. Bunun nedeni ise kadınların hak ve hukuk mekanizmasının dışında tutulması. Kadınların hayatlarını daha çok gelenek görenekler şekillendiriyor. Kapalı bir toplum içinde yasal haklarını bilmeyen kadınlar olduğunu görüyoruz. Ve kadınların haklarını öğrenebilecekleri, haksızlığa uğradıklarında başvurabilecekleri ne bir resmi kurum ne de bir STK bulunmuyor. 1993’te ilki düzenlenen bu araştırma sonucu dernek bünyesinde “Kadın İnsan Hakları” konulu bir hak temelli bir güçlenme programını yürütüyoruz. Bu, Türkiye’de 60 şehirde uyguladığımız 16 hafta süren bir eğitim programı. Bu program kapsamında kadınların hukuki, ekonomik, cinsellik ve doğurganlıkla ilgili haklarını konuşuyoruz. Kadınlara, kadın hakları ile ilgili tüm metinleri irdeliyoruz. Belediyelere bağlı kadın biriminde çalışanlardan yerel STK temsilcilerine kadar tüm kadınlar eğitmen olarak katkı sunabiliyor. En fazla 20 kadınla yüz yüze gerçekleştiriyoruz. Ve katılımcılar hayat tecrübelerini ve yorumlarını açıkça paylaşıyor. Katılımcılar bu eğitimi ‘bir iyileşme alanı’ olarak görüyor. Katılmak isteyenler de belediyelere ve sosyal medya hesaplarımıza başvurabilir” dedi.

Türkiye Hak Eşitliğinde Son Sıralarda

Dünya Ekonomik Forumu’nun dünyada cinsiyet eşitliğini ele alan Gender Gap çalışmasına atıf yapan Dokuz, “Araştırmaya göre eğer tüm dünya kadınların eşitliği için bugün adım atarsa, bu yaptırımların tamamen etkisini göstermesi 200 yıl sonra olacak. Bu da ne kadar erken ve hızlı hareket edersek gözle görülebilecek sonuçların o kadar erken gerçekleşeceğini gösteriyor. Bu çalışma cinsiyet eşitliğine siyasi katılım, sağlık hakkına erişim, ekonomik güç ve eğitime erişim açısından bakıyor. Aynı araştırmaya göre cinsiyetler arası hak eşitliği anlamında 124. Sıradayız” şeklinde konuştu.

Kadınların Bireyselleşmesinden Korkulmamalı

“Şu anda kadını güçlendirmek yerine ailenin güçlendirmesi tercih ediliyor” diyen Dokuz, “Öncelikle birey olma meselesi var. Kadınların toplum içinde bireysel varlık göstermesi zorlaştı. Çünkü kadınlardan beklenen eğitim hayatlarını uzatmamaları ve hemen evlenmeleri, sonrasında ise çocuk sahibi olması. Elbette ailenin güçlendirilmesi de çok önemli fakat aile içinde ve toplumda kadının bireyselleşmesini önemsemezseniz burada birçok sorun başlıyor. Bu durum kadına şiddete kadar varıyor” diye belirtti.

Kadın Ev İşlerinden Emekli Olamıyor

Kadının ev içi emeğinin karşılığını alamaması da kadınların ekonomik bağımsızlığını olumsuz etkiliyor. Dokuz, “Kadının yaptığı ev işleri sanki sadece onun sorumluluğundaymış gibi düşünülüyor. Buna görülmeyen ev içi emek diyoruz. Ev işlerinin mesaisi, sigortası, emekliliği yok. Bitme durumu bile yok. Kadınlar evde ücretsiz olarak uzun yıllar boyu çalışıyor. Özellikle kızları ekonomik bağımsızlığını kazansın istiyorlar. Ama torunları olunca yine çocuk bakmaya başlıyorlar. Bu yüzden aile haklarını gözetirken kadınlar dahil her bireyin hakkı gözetilmeli” şeklinde konuştu.

Programın tamamını buradan dinleyebilirsiniz:

Ekonomik Bağlılık Kadınların Bireyselleşmesini Engelliyor yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Sinema, en basit tabiri ile hayatın beyaz perdedeki yansıması. Hayata dair tüm detayların yer aldığı filmlerde çoğunlukla bedensel ve zihinsel farklı karakterlerin de hayattaki gibi görünür olmadığın fark ederiz. Bu eksikliği fark eden Yönetmen Hasan Kalender, çektiği filmlerde beden ve zihin farklı bireyleri merkeze alarak onların hayatını beyaz perdeye aktarıyor. “Bu insanlarla birlikte iş yapmak ve vakit geçirmenin de mutlu ettiğini fark etmek lazım” diyen Kalender, “Günlük yaşam içinde sürekli bir yoğunluk ve keşmekeş var. Fakat engelli bireylerle çalışarak bu yoğunluk içinde biraz olsun dinlenebilmenin de mümkün olduğunu gördüm. Ve onlarla çalışmanın insan olduğumuzu hatırlatabileceğine inandım. Bana bunu hissettirdiler çünkü. Başka insanlara da bu hatırlatabileceğine inandım. TRT 2’de yayınlanan “Müstesna” da bu hislerin sonucu ortaya çıktı” dedi.

Farklı Bireylerin Sanat Hikayesi

Müstesna belgeseli ile beden ve zihin farklı sanatçıların yaşamını anlatan Kalender “Çalıştığım sanatçılarla arkadaşlık ilişkilerimiz de artıyor. Görme yetisini giderek kaybeden Alper bunun örneği. Alper’in resim sanatı ve yorumlaması oldukça ilgi çekici. Yakından kaosla dolu olan çizgilerinde uzaktan bakıldığında müthiş bir üslup görüyoruz. Bir başka bölümde çekimlerin bir yıla yayıldığı müzisyen iki kardeşi konu aldık. Üçüncü bölümde ise tekerlekli sandalye ile dans eden Barış’ı konuk oldu. Kendisi de Engelsiz Sanat Topluluğu’nda yer alıyor ve birçok uluslararası başarı da yakaladı. Tek sorunumuz belgesellerin süresinin 25 dakika ile kısıtlı olması. Sanatçıların tüm yaşamını da bu 25 dakikaya sığdırmak için çabalıyoruz” şeklinde konuştu.

Polonya Eğitim Müfredatına Giren Film

Belgesellerinde kurgu tadı olduğunu söyleyen Kalender, “Bu aslında bilerek yaptığım bir durum değil. Çünkü bu zamana kadar kurgu hikayeleri içeren filmler yaptım. Mezun olduğumdan itibaren sinema ve dizi sektöründe yoğun çalıştım, editörlük yaptım. Sonrasında ‘Artık kendi işlerimi yapmalıyım’ diyerek 2016’da Tecahül-i Arif ile aklımdaki projeyi hayata geçirdim. Tecahül-i Arif de aslında birilerini ikna edemememin ürünü. Çünkü ben onu uzun metraj yapmak istiyordum. Yatırımcı bir yapımcı bulamadığım için kendi paramla kısa metrajını yaptım. Başrol oyuncumuz bir down sendromlu ve geri kalan oyunlarımız da gönüllü olarak çalıştı. İsmiyle de felsefik yaklaşımı olan alt anlamları yüklü bir film olduğunu düşünüyorum. Ve Tecahül-i Arif uluslararası alanda yüzden fazla film festivaline adaylık gösterildi. Hatta Polonya Eğitim Bakanlığı okul çağındaki çocukların izlemesi için filmimin gösterimi için bana ulaştılar” diye anlattı.

Klişelerden Kaçmak İstedik

Türkiye’de belgeselden para kazanmanın zor olduğunu belirten Kalender, “Belgesellerin normal sinema salonlarında gösterimi için bile yapımcı veya yönetmenin cebinden para harcaması gerekiyor. Tek gelir şansı TV haklarının satın alınması. TRT ilk olarak 2019’da çektiğim Kromozom Kardeşlerin gösterim haklarını satın aldı. Ardından gelen ilgi üzerine Müstesna için çekimlere başladık. Müstesna’da da ‘engelli ama yapıyor’ klişesinden kaçmak istedik. Bu yüzden de ‘O bir birey, bir sanatçı. Biz de eksikliklere rağmen yapabiliyor kısmını değil direkt olarak sanatsal üretimlerine odaklanalım istedik. Sanatını, karakterini, hayatını verelim amaçladık” dedi.

Öğrenciliğimden Beri Hayalimdi

Akrabaları arasında beden farklı bireylerin olduğunu söyleyen Kalender, “Kendime özgü bir asosyalliğim var. İnsanlar beni sıktığı veya üzdüğü zaman onlardan kaçma ihtiyacı hissedebiliyorum. İnsanlar beni sıkınca kendimi üzebiliyorum. Ve kaçacak bir sığınak aradığımda da yakın çevremizden down sendromlu Salih ile iletişim kurardım. Onunla vakit geçirdiğimde sorunlarımı unuturdum. Bu yüzden de down sendromlular benim için her zaman sığınak oldu. Bu yüzden de onlarla ilgili bir film fikrim sinema öğrencisi olduğum zamanda da vardı. Sektörün içine yoğun bir şekilde girince buna fırsat bulamamıştım. Tecahül-i Arif’i çekene kadar yoğun çalışmadan dolayı sektörü bırakmayı bile düşündüm. Böylelikle farklı karakterleri ele alan projeler üretmeye başladım” şeklinde anlattı.

Programın tamamını buradan dinleyebilirsiniz:

Yönetmen Kalender: Zihin Farklı Kişiler Benim Sığınağım Oldu yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Son günlerde mutfak sanatlarında yeni bir kavram, gastrodiplomasi revaçta. Ülkelerin mutfak kültürlerini başka ülkelerde de tanıtmak için çalışmalarını kapsayan gastrodiplomasi Türkiye için de büyük bir önem taşıyor. Bu yönüyle gastrodiplomasi sadece ülke yönetimlerinin değil, farklı ülkelerdeki insanların da algısını olumlu yöne çekmek için bir araç olarak kullanılıyor. Gastrodiplomasiyi bu anlamda “yumuşak bir silah” olduğunu söyleyen Gastrodiplomasi İnisiyatifi Temsilcisi Ünal Dölek, gastrodiplomasinin çıkış noktasını anlattı: “Temelde Yunanca bir kavram olan gastrodiplomasiyi ilk olarak 2002’de Tayvan etkili bir şekilde kullandı. Dünya çapında Tayvan mutfağını temsil eden 5 bin restoran varken bu sayı kısa zamanda 13 bine çıktı. Günümüzde ise her ülke için bu kavramın etkili olduğunu görüyoruz. Örneğin ABD ve Küba’nın resmiyette hiçbir bağları yok ama ABD’de birçok Küba mutfağı var. Bu sayede Küba hakkında bilgileri oluyor ve bu ülkeye sempati beslemeye başlıyorlar. Nitekim araştırmalara da bu durum yansıyor. Bir ülkenin mutfağını deneyen kişilerin yüzde 55’i o ülkeye sempati besliyor. Yüzde 85’i ise mutfağını denediği ülkeyi ziyaret etmek istiyor”.

Türkiye’nin coğrafi konumu yönünden şanslı olduğunu vurgulayan Dölek, “Mezopotamya’dayız ve başta hayat ve medeniyet olmak üzere her şey burada başladı. Dünyada da iki mutfak kültürünün etkisi var: Anadolu ve Çin mutfağı. Anadolu mutfağı, Mısır, Yunan ve Roma mutfağını etkiliyor. Bugün Avrupa mutfağında Roma mutfağından etkileri görmek de mümkün” dedi.

Türkiye Gastrodiplomaside Geride

Türk mutfağının da geniş bir coğrafyayı etkilediğini ve çok kültürlü bir yapıya sahip olduğunu belirten Dölek, “Japon, Kore, İtalyan ve Fransız mutfağının dünya çapında etkili olduğunu görüyoruz. Türkiye’de de gençler Japon ve Kore mutfağına çok ilgili. Türkiye ise çok geniş bir açılım içinde değil. Yurt dışında Türk mutfağının temsilcilerinin yeteri kadar çok olduğunu düşünmüyorum. 15-20 yıl içinde çok başarılı şeflerimiz oldu. Bu şeflerimizin yeteneklerini kullanmamız lazım. Yurt dışında Türk mutfağını temsil eden lokantaların açılması lazım. Daha çok et kültürünün öne çıkarıldığını görüyoruz. Halbuki bu topraklarda yetişen ürünlerin yine bu lezzetleri taşıyan yemeklerin yer alması gerekiyor. Lokantanın isminden çalışanların giydikleri kıyafete kadar her detayda Türk mutfağı temsil edilebilir” şeklinde konuştu.

Dizilerle Türk Mutfağını Tanıtabiliriz

Gastronomi İnisiyatifinin toplumu bilinçlendirme hedefleri olduğunu söyleyen Dölek, “Devlet destekli, yurt dışında restoranlar açmak istiyoruz. Türkiye’de mutfağımızın kalitesinin yansıtan işletmeler var. Bu işletmelerin yurt dışında da mutfağımızı temsil edebileceğini düşünüyorum. Ve Türk dizileri, dünya çapında başarılı. Bu dizilerimize Türk mutfağını katabiliriz. Türk mutfağı sadece döner ve kebap çeşitlerinden ibaret değil. Gastrodiplomasi sadece yurt dışı için değil ülkemiz için de önemli. Çünkü ne yersek oyuz. Ve yeni nesil, balık ve etin de dengeli olarak yer aldığı, yemekleri yerlerse daha güçlü ve sağlıklı gençlerimiz olur. Ve mutfağındaki tariflerin yeni nesillere de aktarılması gerekiyor. Çünkü yeni nesil maalesef reçeteleri uygulamıyor, dışarıdan yeme alışkanlığına yöneliyor” dedi.

Programın tamamını buradan dinleyebilirsiniz:

“Türkiye’de Gastrodiplomasi Hareketi Başlamalı” yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Markalar için günümüzde güvenilirliğin yanında farklı alanlarda da tanınırlık öne kazandı. Bu anlamda çevreye ve insana dokunan sosyal sorumluluk projeleri markaların imajlarının güçlendirilmesi için ilk sırada yer alıyor.

“Tek Başına Sosyal Fayda Yeterli Değil”

Merve Kılıç ile Güzel İşler’e konuk olan Marka Danışmanı Hakan Kural sosyal marka olmanın günümüzde satışa kadar etki ettiğini söyleyerek, “Bu etki arttıkça sosyal faydayı ve destek olmayı amaç edinen sosyal sorumluluk projeleri daha çok pazarlama odaklı oluyor. Bu durum arttıkça zararlı bir hal almaya da başladı çünkü markalara bakışımızda objektif olamayabiliyoruz. Firmaların yüzde 90’ı maalesef bu şekilde. Fakat kimi firmalar var ki sosyal fayda sağlıyor ama hiçbir şekilde bunu duyurmuyor. Özellikle global markalar sosyal fayda odaklı işlerini fazlasıyla duyuruyor. Çünkü günümüzde geçerli olan düşünce sosyal fayda sağlamayan markaların uzun ömürlü olamayacağı yönünde. Bir yandan çevreye zarar verirken bir yandan da çevreye veya insana dönük sosyal fayda işleri yapılıyor” dedi.

Müşterilerin Tepkileri Markaları Değişime Zorluyor

Markaların sosyal sorumluluk odaklı projelerin tek başına yeterli olmadığını söyleyen Kural, “Market raflarında bulunan ürünlerin yüzde 80’ine yakını sağlığa zararlı. Müşteri de o ürünleri satın almaya devam ediyor. Müşterilerin tepkisi sonucu doğal ürünler satmaya yönelecekler anca. Markalar nasıl olsa satıyor diyerek ürünlerinde değişime gitmiyor, doğallıktan uzaklaşıyor. Bundan dolayı tek başına markalar için sosyal fayda işleri yeterli değil. Toplam kaliteye bakılmalı. Kadınların istihdamını destekleyen bir marka aynı zamanda çevre konusunda da hassas olmalı.”

Marka Danışmanı Hakan Kural’ın konuk olduğu Merve Kılıç ile Güzel İşler’in tamamını buradan dinleyebilirsiniz:

Markalar İçin Sadece Sosyal Sorumluluk Yeterli Değil yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.