Donald Trump, ABD Başkanlık seçimlerinde, rakibi Kamala Harris’i geride bırakarak ikinci dönem başkanlık görevine seçildi. 2025 yılında yemin ederek göreve başlayacak olan Trump, ABD tarihinde aralıklı olarak iki dönem başkanlık yapan ikinci kişi oldu. İlki, 1885-1889 ve 1893-1897 yıllarında iki farklı dönemde başkanlık yapan Grover Cleveland’dı.

ABD seçimi piyasaları da etkiledi

ABD seçim sonuçları dünya piyasalarında önemli değişikliklere yol açtığını belirten Dr. Hakan Çınar, Meksika Pezosu ve Çin Yuan’ı değer kaybederken, Türk Lirası diğer gelişmekte olan piyasa para birimlerinin aksine değer kazandığını kaydetti. Çınar, Trump’ın ticaret politikaları ve Çin’e yönelik olası yeni vergiler, küresel ticaretin yönünü değiştirebileceğine vurgu yaptı.

İhracat verileri olumlu seyrediyor

Türkiye’nin Ekim 2024 dış ticaret verileri de olumlu bir seyir izlediğini belirten Çınar, “Dış ticaret açığı  yüzde 13 azalarak 5.75 milyar dolara geriledi. İhracat ise yıllık yüzde 3.6 artarak 23.6 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Ayrıca, Türkiye’nin orta ve yüksek teknoloji ihracatı da önemli bir artış gösterdi. Yüksek teknoloji ürünleri ihracatında 10 milyar dolara yaklaşılması bekleniyor” bilgisini paylaştı.

Programın tamamını dinlemek için:

ABD’nin Seçimi Küresel Piyasaları Nasıl Etkiliyor? yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

ABD seçimlerinde ekonomi ve insan hakları ön planda

Amerika Birleşik Devletleri’nde 5 Kasım’da gerçekleştirilecek 60. Başkanlık seçimi için geri sayım sürerken, Trump ve Harris arasındaki yarışın başa baş gittiği yönündeki veriler dikkat çekiyor. New York Times ve Siena College tarafından yapılan anketler, ülke genelinde 2 bin 516 kayıtlı seçmenle gerçekleştirildi. Trump ve Harris’in oy oranları yüzde 48 ile eşit çıktığını aktaran Hakan Çınar, adayların ayrıştığı konu başlıklarını şu şekilde sıraladı: “Trump, ekonomi konusunda yüzde 52’lik bir destek alarak önde gidiyor. Aynı zamanda göçmen sorunları hakkında da yüzde 4’lük bir avantajı bulunuyor. Bu konular, özellikle ekonomik istikrar arayışında olan seçmenler için kritik öneme sahip. Harris ise demokrasi ve insan hakları konularında seçmenlerin gözünde daha fazla güvenilirlik kazanmış görünüyor. Yüzde 71 oranıyla demokrasi akıbeti kaygısında. Yüzde 55 ile kürtaj meselesinde tercih edilen aday olarak öne çıkıyor. Bu durum, sosyal meselelerin seçmen davranışlarını nasıl etkilediğini gösteriyor.”

Seçim sonuçlarının ne yönde şekilleneceği konusunda çetin tartışmaların yaşanabileceğini aktaran Çınar Arizona, Georgia, Michigan, Nevada, Kuzey Karolina, Pennsylvania ve Wisconsin gibi “salıncak” eyaletlerin seçimin sonucunun belirlenmesinde önemli olduğunu vurguladı.

Almanya ile vize sorunu devam ediyor

Geçtiğimiz yıl Çin, Fas ve Türkiye’de yapılan vize işlemlerine ilişkin itiraz süreçlerini bir yıl süreyle askıya alan Almanya, bu uygulamanın süresini 30 Haziran 2025’e kadar uzatma kararı aldı. Bu durumun diplomatik ve ekonomik yansımalarını sıralayan Çınar, “Türk vatandaşları için olumsuz bir gelişme olarak değerlendirilebilir. Vize başvuruları, her ne kadar dikkatlice hazırlanmış olsa da, başvuruların reddedilmesi halinde itiraz hakkının ortadan kalkması, birçok kişinin hayallerini sekteye uğratacak gibi görünüyor. Eğitim, iş veya aile birleşimi gibi çeşitli nedenlerle Almanya’ya gitmek isteyen Türk vatandaşları, bu yeni düzenlemeyle daha büyük bir belirsizlikle karşı karşıya kalacak” yorumunda bulundu.

Avrupa’daki olumlu seyir Türkiye’ye yarayabilir 

Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) tarafından açıklanan verilere göre, mevsimsellikten arındırılmış gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH), ikinci çeyreğe kıyasla yüzde 0.4 oranında bir artış sağladı. Bu büyüme beklentilerin üzerinde gerçekleşerek, Euro bölgesi ekonomisinin güçlendiğine işaret ediyor. Euro bölgesinin üçüncü çeyrekteki büyüme sonuçlarını aktaran Çınar, yaşanan büyümenin Türkiye’ye yansımalarını şu sözlerle değerlendirdi: “Türkiye’nin en önemli ticaret partnerlerinden biri olan Avrupa, Türk ekonomisi açısından kritik bir öneme sahip. Türkiye, Avrupa’ya yaptığı ihracatın yüzde 60’ını Euro bölgesine gerçekleştiriyor. Dolayısıyla, euro bölgesindeki ekonomik gelişmeler Türkiye’yi yakından ilgilendiriyor.”

İhracat verileri ekonomiyi destekliyor

2024 yılı itibarıyla ihracat verileri, Ocak-Eylül dönemi açısından incelendiğinde, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 2.6’lık bir artış gösterdi. Bu artış, birçok olumsuz faktörün etkili olduğu bir ortamda gerçekleştiği için dikkat çekici ve önemli bir gelişme olarak öne çıkıyor. İhracatçıların son dönemlerde kur dalgalanmaları ve küresel ekonomik belirsizlikler gibi zorluklarla karşı karşıya kalmasına rağmen verilerin olumlu olmasının Türk ekonomisi için umut verici olduğunu söyleyen Çınar, “2024 yılı ihracat verilerinde görülen yüzde 2.6’lık artış, birçok zorluğun gölgesinde bile, Türk ekonomisinin dayanıklılığını ve potansiyelini ortaya koyuyor. Her ne kadar zorluklar devam etse de, bu artış umut verici bir işaret ve ileride daha iyi günlerin kapıda olduğuna dair bir umut ışığı” ifadelerini kullandı.

Gündemin İçinden: ABD seçimlerinin olası sonuçları ne olur? yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Her Pazartesi alanında uzman isimleri ağırlayan Ekonomi Sohbetleri’nde bu hafta seçim tarihinin iyice yaklaştığı dönemde seçimin ticarette güncel etkisi konuşuldu. İstanbul Tüccarlar Kulübü Başkanı İlker Önel, baskılanmış kur rejiminin ekonomideki olumsuz etkilerine değinerek, “Özellikle son bir ayda Türk lirasındaki değer kaybı yüzde 2,5-3 civarında. Bu da ithal hammadde kullanan işletmeler için büyük bir maliyet baskısı yarattı. Operasyonel maliyetlerde ve hammadde maliyetlerinde bir artış söz konusu. Enflasyonla mücadele edilen şu ortamda da bu maliyet artışını nihai ürün fiyatlarına yansıtmak durumda kalıyoruz. Mayıs ayı için de yeni bir fiyat listesi oluşturmak durumunda kaldık” dedi.

Nakit Sorunu Bayrama Kadar Devam Edebilir
“Reel sektör olarak finansmana erişimde zorluk yaşıyoruz” diyen Önel, “Seçim dönemine girdiğimiz bugünlerde finansmana erişim sorunu had safhaya ulaştı. Bankalar nezdinde düşük limitler söz konusuydu. Bugün ise ticari kredi limitleri maalesef son bir aydır politika faizlerinin çok üzerine çıktı. Özellikle kredilerde BSMV ve sigorta maliyetleri gibi maliyetler çokça arttı. Şu anda en büyük sorunumuz çeklerde. Reel sektör olarak çekleri takasa verip kredi kullanıyorduk. Bazı bankalar ise maalesef 60 günden sonraki çekleri takasa kabul etmiyor. Bu da nakit akışımızı ciddi oranda zedeledi. Şu anda nakitte bayram öncesi sıkışıklık devam ediyor. Bu durum muhtemelen seçim sürecine kadar da devam edebilir” şeklinde konuştu. Karşılıksız çek oranında deprem kaynaklı bir artış olduğunu kaydeden Önel, “Deprem bölgesindeki ticaret sekteye uğradığı için çeklerin tahsil edilmesi de askıya alındı. Ve kısa vadede de bu çeklerde geri dönüş olmayacağını öngörüyoruz. Bu konuda da Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan destek talebimiz oldu. Sonrasında KGF 20 milyar TL gibi bir limitle bu kullanılmayan çekleri biz takasa koyup nakit akışımızı bir süreliğine de olsa dengeleme imkanı bulduk” dedi.

Kar Marjı Daralıyor
Reel sektörün de fiyat artırma konusunda temkinli olduğunu söyleyen Önel, “İç talepte beklenen iyileşme henüz sağlanamadı. Asgari ücret zammı ve EYT kaynaklı bir gelişme olabilir. Perakende satış verilerinde de aşağı yönlü bir ivmelenme söz konusu. En büyük sorunumuz nihai ürüne maliyet artışlarının yanında gerekli karı yansıtamamamız. Bu da müşteri ve pazar kaybına yol açıyor. Dolayısıyla hep kar marjından fedakarlık ediyoruz. Son birkaç yıldır ise üretici artan maliyetlerden dolayı kendi işine yatırım yapamıyor. Öncesinde işletmeler yüzde 15 ila 20 arasında kar marjında çalışırken şimdi bu oran yüzde 8’e gerilemiş durumda. İlerleyen süreçte ise yüzde 5’lik bir kara razı olacağız gibi duruyor” şeklinde konuştu.

Piyasada Uygun Kredi Yok
Politika faizinin yüzde 8,5 olmasına rağmen kamu ve özel bankalardaki faizlerin değişken faiz olduğunu söyleyen Önel, “Biz normalde rotatif kredi dediğimiz kredileri kullanıyorduk. Ve bu yılda bir kez yenileniyordu. Biz üç ayda bir bunların faizini ödüyorduk. Ama şu an 3 ayda bir banka bizden ana parasıyla birlikte faizini tahsil etmek istiyor. Bugün bir yatırım düşündüğünüz zaman 8-10 yıllık bir yatırım bile düşünseniz de piyasada buna uygun bir kredi yok” diye vurguladı.

İstanbul Tüccarlar Kulübü Başkanı İlker Önel’in konuk olduğu Ekonomi Sohbetleri’nin tamamını buradan izleyebilirsiniz.

Video

Seçim Öncesi Ticaretteki Güncel Durum Ne Yönde? yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.