Dr. Hakan Çınar, Gündemin İçinden’de Türkiye ve dünyadaki son gelişmeleri paylaşmaya devam ediyor. Gündemin İçinden’de bu hafta, Türkiye’nin Suriye gündemine ilişkin son gelişmeler, Çinli otomotiv şirketlerinin olası Türkiye yatırımları, sıkıyönetim sonrası Güney Kore’de yaşananlar ve güncel ekonomi durum ele alındı.

Türkiye’nin Suriye ile diplomatik diyalogları devam ediyor.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Suriye’deki gelişmelerle ilgili olarak Suriye Arabistan merkezli Al-Hadad televizyonuna konuştu. Fidan, son üç yıl içinde Beşar Esad ile görüşme talebinde bulunduklarını ancak bu taleplerin reddedildiğini belirtti. Bu süreçte Irak başta olmak üzere bölgedeki ülkeleri aracılar olarak kullandıklarını, fakat Esad’ın hepsine hayır dediğini ifade etti. Fidan, Esad ile yapılacak görüşmelerin bu dönemde gerçekleşmeyeceğini vurguladı.

Fidan ayrıca, İsrail’in Esad’ın gitmesini hiçbir zaman istemediğini, aksine Esad’ın kendisine faydalı bir aktör olduğunu bildiğini söyledi. Bunun yanı sıra, Türkiye’nin Suriye muhalefetinin yapıcı bir şekilde sorunlarını çözmesi için büyük çaba harcadığını belirtti. Ancak Esad rejiminin bu çabalarına yanaşmadığını, çözüm konusunda bir denklem altında kaldığını ve bu denklemden çıkamadığını dile getirdi.

Türkiye’nin Suriye Politikası ve Yeni Dönem

Fidan, Türkiye’nin Suriye’de sivil ve demokratik bir devlet inşa edilmesi için çaba sarf ettiğini belirtti. Esad rejiminin değişen koşullarına dikkat çekerken, Suriye’nin kendi iç sorunlarını aşmasının zaman alacağına ve bu süreçte bölge ülkelerinin Şam’daki yeni yönetime yardımcı olması gerektiğine değindi. Türkiye’nin bölgedeki çıkarlarını koruyarak, İran, Türk ve Arap dominasyonu yerine iş birliği kültürü içinde bir araya gelmesi gerektiğini söyledi.

Bakan Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da bu vizyonu paylaştığını ve bölge ülkeleriyle daha yapıcı bir şekilde çözüm için ortak çalışılması gerektiğini belirtti.

Suriye’de Yeni Dönem ve İsrail ile İlişkiler

Fidan, Esad’ın İsrail ile ilişkilerine dair bir soruyu yanıtladı. Esad’ın politikalarını “realist” olarak tanımlayan Fidan, yeni yönetimin İsrail ile çatışma aramayacağı görüşünü dile getirdi. Türkiye’nin bu konuda barışçıl bir politika izleyeceğini ve İsrail ile karşılıklı bir sorun çıkmadığı sürece herhangi bir düşmanlık yaşanmayacağını belirtti.

MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın Şam Ziyareti

Bakan Fidan, Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın’ın Şam’a gerçekleştirdiği ziyarete de değindi. Kalın’ın bölge ülkeleri ve Batı ile geniş bir istişare içerisinde bulunarak bu ziyareti gerçekleştirdiğini, görüşmeleri ve verileri 14 Aralık’ta Ürdün’ün Akabe Körfezi’nde yapılan toplantıya taşındığını belirtti. Fidan, bu süreçte Türkiye’nin bölgedeki diğer aktörlerle işbirliği yaparak, çözüm yolları geliştirdiğini vurguladı.

Sednaya’da Arama Kurtarma Faaliyetleri

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) tarafından yapılan açıklamaya göre, Suriye’nin Sednaya bölgesinde çöküş yaşayan rejimin Savunma Bakanı’na bağlı bir askeri üste ağır arama kurtarma faaliyetleri başlatıldı. Bu bölge, eski rejim karşıtı göstericilerin tutuklandığı ve işkence gördüğü yer olarak biliniyor. AFAD, 80 kişilik bir ekip göndererek gelişmiş arama kurtarma cihazlarıyla burada detaylı çalışmalar yapacak.

Programın tamamını dinlemek için:

GÜNDEMİN İÇİNDEN: Türkiye’nin Suriye Diplomasisi Hız Kazandı yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Suriye’de 1963’te iktidara gelen Arap Sosyalist Baas Partisi’nin 61 yıl süren baskıcı yönetimi, 2011’de halkın özgürlük talebiyle başlattığı protestoların şiddetle bastırılmasıyla patlak veren iç savaşın ardından çökmüş oldu. Suriye’deki halk hareketleri, özellikle başkent Şam’da rejimin kontrolünü kaybetmesiyle zirveye ulaşarak, Esad yönetiminin sonunu hazırlayan önemli bir dönüm noktası oluşturdu.

Rejimin çöküşü, Suriye’deki muhalif güçlerin, özellikle rejim karşıtı silahlı grup HTŞ’nin (Heyet Tahrir el-Şam) büyük bir rol üstlendiği bir süreçle hızlandı. Esad yönetiminin son bulması, başta Esad ailesi olmak üzere yönetimin üst düzey yetkililerinin Moskova’ya sığınmasıyla sonuçlandı. Esad’ın Moskova’ya kaçması, Rusya’nın sığınma teklifini kabul etmesiyle gerçekleşti. Rus yetkililer, Suriye’deki Rus askeri üslerinin ve diplomatik kurumlarının güvenliğini sağlamak adına muhalefetle temas halindeydi.

Suriye’nin Geleceği ve Yeni Hükümet Arayışı

Suriye’deki geçiş süreci, önemli bir siyasi dönüşümün kapılarını aralamaktadır. Suriye halkı, devrik lider Esad’ın geride bıraktığı enkazdan bir yeniden yapılanma sürecine girerken, geçici hükümetin başkanı Muhammed El Celali, halkın seçtiği bir hükümetle çalışmaya hazır olduklarını duyurdu. Bu açıklama, ülkenin geleceğine yönelik umutları pekiştirmiştir.

Suriye’deki çatışmaların son bulması ve barış ortamının tesis edilmesi, tüm tarafların en büyük hedefi haline gelmiştir. Özellikle Suriyeli mültecilerin güvenli ve gönüllü bir şekilde ülkeye dönmeleri için bir ortam oluşturulması gerektiği vurgulanmaktadır. Türkiye, bu geçiş sürecinde Suriye halkının yanında yer alırken, Suriyeli mültecilerin ülkelerine dönüşünü destekleyecek politikalar geliştirmektedir. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suriye’de güvenli ve istikrarlı bir ortamın sağlanmasının, Suriyeli mültecilerin geri dönüşü için temel şart olduğunu belirtti.

Diplomasi trafiği hız kazandı

Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye, Esad rejiminin devrilmesinin ardından bölgede güçlü bir diplomatik angajman içerisine girmiştir. ABD, Suriye’deki gelişmelerin ardından Esad rejiminin destekçileri olan İran, Hizbullah ve Rusya’nın giderek zayıfladığını belirtmiştir. ABD, Suriye’nin doğusunda güvenlik tehditlerine karşı önlem alacaklarını ve DEAŞ’la mücadeleye devam edeceklerini ifade etmiştir.

İsrail Başbakanı Netanyahu, Esad rejiminin çöküşünü tarihi bir gün olarak nitelendirerek, İsrail’in güvenliğini sağlamak için bölgedeki askeri stratejilerini yeniden şekillendirdi. Netanyahu, özellikle İran ve Hizbullah’a karşı alınacak önlemleri gündeme getirmiştir.

Türkiye’deki Suriyelilerin tepkisi ne oldu? 

Suriye’deki rejim değişikliği, Türkiye’deki Suriyeli mülteciler arasında büyük bir sevinçle karşılanmıştır. İstanbul, Şanlıurfa, Hatay, Gaziantep ve Kilis gibi Suriyelilerin yoğun olarak yaşadığı şehirlerde kutlamalar yapılırken, İstanbul’daki Suriye Konsolosluğu önünde bayrak değişimi yapıldı. Bu kutlamalar, Suriyeli mültecilerin ülkelerine dönüşü ve yeni bir dönemin başlangıcını simgeliyor.

Suriye’deki 61 yıllık Baas rejiminin ve 53 yıllık Esad yönetiminin sona ermesi, ülkede uzun süredir devam eden savaşın ve acıların ardından halkın daha özgür bir geleceğe yönelmesini sağlayacak mı? Geçiş süreci, ulusal ve uluslararası iş birliğiyle şekillenecek ve Suriye’nin yeniden inşa edilmesi için önemli bir fırsat oluşturacaktır. Bu yeni dönemde Suriye halkının huzur ve barış içerisinde bir arada yaşaması için uluslararası toplumun desteği büyük önem taşıyor.

İsrail: Güvenlik Önceliği

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, İsrail’in sınırlarında düşman güçlerinin yerleşmesine asla izin vermeyeceklerini ifade etti. Özellikle Golan Tepeleri’ndeki gelişmeler, İsrail için stratejik bir öncelik taşıyor. İsrail ordusu, Suriye’nin kuzeyini ele geçirdiğini duyurdu ve bölgedeki silah depolarına yönelik hava saldırıları gerçekleştirdi. Netanyahu, Suriye’deki değişimlerin ardından, kimyasal silahların ya da diğer kritik silahların rejimi devreden grupların eline geçmesinden endişe ettiklerini belirtti. İsrail’in bu operasyonları, sadece kendi güvenliğini sağlama amacını taşımıyor; aynı zamanda bölgedeki güç dengesini de etkilemeye yönelik bir adım olarak görülüyor.

Çin: Güvenlik ve Diplomasi

Çin, Suriye’deki gelişmeleri dikkatle izlediğini belirtti. Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan yazılı açıklamada, Çin hükümeti, ülkesindeki vatandaşları korumak için yardım sağladığını ve tüm tarafları Çin’in personelinin güvenliğini temin etmeye çağırdı. Çin’in, bölgedeki gücünü daha da pekiştirme çabalarının yanı sıra, Suriye’nin geleceğinde önemli bir rol oynama niyetinde olduğu düşünülüyor. Çin’in Suriye’deki durumu denetleme ve kendi stratejik çıkarlarını gözetme yönündeki adımlarının devam etmesi bekleniyor.

ABD: Güvenlik ve Diplomasi

ABD, Suriye’nin geleceği konusunda, bölgedeki güvenliği sağlamaya yönelik önceliklerini vurguluyor. ABD Dışişleri Bakanı, Esad rejiminin sona ermesinin olumlu bir gelişme olduğunu belirtti ve Suriye’nin yeni yönetiminin, hukukun üstünlüğünü savunması ve sivillerin korunmasını garanti altına alması gerektiğini ifade etti. Ayrıca, ABD’nin Orta Doğu’da barışçıl bir çözüm için çalışmaya devam edeceği ve Esad’ın destekçileri olan Rusya ve İran’ın etkisinin zayıfladığının altı çizildi. ABD’nin bu stratejisi, yalnızca Suriye’deki değil, tüm Orta Doğu’daki güç dinamiklerini yeniden şekillendirmeye yönelik bir adım olarak değerlendirilebilir.

Fransa ve Almanya: Suriye Halkının Geleceği

Fransa ve Almanya, Suriye halkı için bu değişimin umut verici olduğunu dile getirdiler. Fransa, 13 yılı aşkın süredir Esad rejiminin şiddetini deneyimleyen halk için bu dönüm noktasının memnuniyet verici olduğunu belirtti. Almanya ise, Suriye’deki durumu net bir şekilde tanımlamanın şu an için zor olduğunu ifade etti, ancak Esad’ın sonunun, halk için bir rahatlama anlamına geldiğini vurguladı. Bu ülkeler, Suriye’nin toprak bütünlüğünün korunması gerektiğini savunarak, ülkedeki huzurun sağlanması için uluslararası işbirliğinin önemine dikkat çekiyorlar.

HTE Lideri El-Kolani’nin Gelecek Planları

Suriye’deki rejim değişikliği, muhalif gruplar ve Suriye’nin geleceği hakkında yeni umutlar doğuruyor. Heyet Tahrir El-Şam (HTŞ) lideri Ebu Muhammed El-Colani, Esad rejiminin devrilmesinin ardından, geçiş hükümetinin kurulacağına dair açıklamalar yaptı. Yeni hükümetin başbakanlık görevine getirilen Muhammed El-Beşir, Suriye’nin kurtuluşu için önemli adımlar atıldığını belirtti. El-Colani, geçiş hükümetinin eski yönetimden elde ettiği deneyimleri kullanarak Suriye’yi yeniden inşa etmeyi amaçladıklarını söyledi. Bu gelişmeler, Suriye’nin geleceğinde önemli bir dönüm noktası olabilir.

GÜNDEMİN İÇİNDEN: Suriye’deki Değişim Bölgeyi nasıl etkileyecek? yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Son dönemde Türkiye’de, dışarıda basılan sahte 50 ve 100 dolarlık banknotların piyasaya sürülmeye çalışıldığına dair ciddi bir uyarı yapıldığını belirten Dr. Hakan Çınar, ”

Yetkililere göre, piyasada 600 milyon dolara kadar sahte dolar bulunuyor. Bu durumda, döviz büroları ve bazı ticaret noktaları, sahte paraların tespiti için tedbirler alırken, bazı eski basımlı 50 dolar ve beyaz 100 dolar banknotlarını kabul etmeme kararı aldı. Sahte paraların neredeyse orijinaline birebir benzemesi, vatandaşların fark etmelerini oldukça zorlaştırıyor. Ayrıca, eski yazılımlara sahip parasayma makinelerinin bu sahte paraları geçirmesi de büyük bir sorun oluşturuyor.

Döviz büroları, bu durumu engellemek amacıyla, cihazların yazılım güncellemeleri yapılacağını duyurdu. Ancak, bu güncellemelerin tamamlanmasının bir hafta ile 10 günü bulabileceği belirtiliyor. Bu, sektördeki birçok işletmenin tedbir almasına ve sahte paraların piyasada yayılmasını engellemeye yönelik adımlar atmasına neden olmuş durumda. Yetkili isimlerden Mustafa Ünver, sahte paraların izlenmesinin ne kadar zor olduğunu ve bu olayın uzman olmayan kişiler tarafından fark edilmesinin neredeyse imkansız olduğunu vurguladı. Ayrıca, son dönemlerde sahte dolarla ilgili olarak Türkiye’ye gelen paraların çoğunun Orta Doğu, Asya, Balkanlar ve İran üzerinden sokulduğu iddia ediliyor” dedi.

Çınar Türkiye ve dünya gündemine ilişkin şu başlıkları paylaştı:

Fransa’nın Uluslararası Hukuk Konusunda Yükselen Sesleri

“Fransa’nın gündeminde ise bir başka önemli gelişme yer alıyor. Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Baptiste Barot, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu hakkında çıkardığı tutuklama emriyle ilgili açıklamalarda bulundu. Barot, Fransa’nın Uluslararası Hukuku uygulayacağını ve Netanyahu’nun cezai sorumluluk taşıyan eylemlerinin takipçisi olacaklarını belirtti. Fransa’nın, İsrail’in Gazze’deki askeri operasyonlarına ilişkin kınamaları da gündemdeydi.

Bakan Barot, Fransa’nın Uluslararası Adalet’e ve onun bağımsızlığına bağlı olduğunu vurgulayarak, Fransa’nın her zaman Uluslararası Hukuku uygulayacağını söyledi. Netanyahu’nun Fransa’ya gelip tutuklanıp tutuklanmayacağına ilişkin sorulara ise Bakan Barot, “Fransa her zaman Uluslararası Hukuku uygulayacak” yanıtını verdi. Ancak birkaç gün sonra gelen yeni açıklamalara göre, Fransa’nın bu konuda geri adım attığı ve Netanyahu’nun tutuklanmasının söz konusu olmayacağı belirtildi. Bu durum, Fransa’nın uluslararası arenadaki hukuk uygulamaları ve politikalarının ne kadar esnek olduğunu da gözler önüne seriyor.

Netanyahu hakkında çıkan tutuklama emri, aynı zamanda bazı siyasi sorunların resmileşmesi anlamına geliyor. Bu, sadece Fransa’yı değil, aynı zamanda uluslararası toplumun büyük bir kısmını da ilgilendiren bir durum. İnsan hakları savunucuları, Netanyahu’nun uluslararası yargıdan sorumlu tutulması gerektiğini savunuyor. Ancak, dünya çapında çeşitli siyasi etkiler, bu tür kararların uygulanmasını zorlaştırabiliyor.”

Kamu Kurumlarında Akaryakıt Tasarrufu

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye’nin kamu kurumlarının akaryakıt ihtiyaçlarını daha verimli bir şekilde karşılamak amacıyla başlattığı projeyi duyurdu. Bu kapsamda, kamu kurumlarının akaryakıt alımları, Devlet Malzeme Ofisi aracılığıyla toplu olarak gerçekleştirilmeye başlandı. Bu adım, kamu kaynaklarının daha etkin kullanılmasını ve önemli ölçüde tasarruf edilmesini sağladı.

Şimşek, bu çalışmanın aynı zamanda kamu hizmetlerinin sürdürülebilirliğine katkıda bulunduğunu belirtti. Devlet Malzeme Ofisi’nin malzeme tedariğinde daha aktif rol alması, hükümetin kamu hizmetlerinin verimli bir şekilde devam etmesini sağlama amacını taşıyor. Önümüzdeki yıl ise merkezi akaryakıt tedarikinin tamamen Devlet Malzeme Ofisi üzerinden yapılması hedefleniyor. Bu adım, kamu kurumlarının ihtiyaç duyduğu akaryakıtı daha uygun fiyatlarla temin etmelerine olanak tanıyacak ve devletin bütçesinde tasarruf sağlayacak.

İhracat Pazarlarındaki Durum

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM), ekim ayına dair ihracat verilerini paylaştı. İhracat Talep Endeksi’nin 99.5 puana gerileyerek önceki aya göre yüzde 0.7 azaldığını açıkladı. Enflasyon beklentilerindeki iyileşmeye rağmen, sanayi üretimindeki ciddi gerileme, endeksin uzun dönem ortalamalarından uzaklaşmasına sebep oldu. Pazar Dayanıklılık Endeksi ise yüzde 1.5’lik bir artış göstererek 99.3 puana ulaştı. Bu veriler, küresel ticaretin zorlu koşullarına rağmen Türkiye’nin ihracat kapasitesini sürdürebilme çabalarını ortaya koyuyor.

İsrail-Hizbullah Savaşı

Orta Doğu’da devam eden İsrail-Hizbullah çatışması, Lübnan’daki sivillere yönelik tehditlerin artmasına yol açtı. İsrail ordusu, Lübnan’ın başkenti Beyrut’un güneyine yönelik şiddetli hava saldırıları düzenledi. Lübnan resmi ajanslarına göre, saldırılar Hurek, Gubeyl ve Şueyfat gibi bölgelere yöneldi. Saldırılar sonucu çıkan yangınlar ve yoğun duman, bölgedeki hayatı zorlaştırdı. İsrail ordusu, bölgedeki sivil halkı tahliye etmeleri konusunda uyarılarda bulunarak, Hizbullah’a ait noktaları hedef aldığını belirtti.

Apple ve Çin İlişkileri: Tim Cook’un Çin Ziyareti

Amerikan teknoloji devi Apple’ın CEO’su Tim Cook, geçtiğimiz günlerde Çin’in başkenti Pekin’de düzenlenen bir etkinliğe katıldı. Cook, Apple’ın Çinli tedarikçilerine olan bağlılığını bir kez daha vurguladı. Apple için Çin’in son derece önemli bir yer tuttuğunu belirten Cook, Çinli tedarikçiler olmadan Apple’ın başarılı olamayacağını ifade etti. Bu açıklama, özellikle Donald Trump’ın önceki dönemde Apple’ı ve Tim Cook’u eleştirdiği bir dönemde dikkatleri çekti. Cook’un Çin’le olan ilişkilerini yüceltmesi, bazı çevrelerde şaşkınlıkla karşılandı.

Türkiye’nin Ekonomik Durumu: Merkez Bankası ve Bankalar Birliği Toplantısı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, bankacılarla bir araya gelerek ülke ekonomisindeki son durumu değerlendirdi. Bankalar Birliği ile yapılan bu toplantıda, küresel ve yerel ekonomik gelişmeler, bankacılık sektörü ve makroekonomik veriler ele alındı. Türkiye’nin ekonomi yönetimi, 2024 yılı için beklentilerini tartıştı ve özellikle enflasyonla mücadele stratejileri üzerine görüş alışverişinde bulunuldu.

Trump’ın Gümrük Vergisi Planları

Amerika Birleşik Devletleri’nin yeni başkanı Donald Trump, Meksika, Kanada ve Çin’e yönelik yeni tarifeler açıkladı. Trump, Meksika ve Kanada’dan gelen ürünlere yüzde 25, Çin’den gelen ürünlere ise ek yüzde 10 gümrük vergisi uygulayacağını duyurdu. Bu açıklamalar, Meksika ve Kanada’dan misilleme tehditlerine yol açtı. Trump, bu vergilerin özellikle uyuşturucu ticaretini ve yasadışı göçü engellemeyi amaçladığını belirtti.

Suriye’deki Son Durum: Suriye Milli Ordusu’nun Operasyonu

Suriye’de iç savaş yeniden alevlendi. Suriye Milli Ordusu, PKK ve YPG’nin terör koridoru oluşturma planlarına karşı “Özgürlük Şafağı” operasyonunu başlattı. Halep’in kuzeyindeki Kuveris askeri üssünü ele geçiren Suriye Milli Ordusu, ayrıca teröristlerin bulunduğu bölgeleri kuşatarak büyük bir stratejik üstünlük sağladı.

Türkiye’nin Otomotiv Sektöründeki Başarısı

Türkiye otomotiv sektörü, Ekim ayında büyük bir başarıya imza attı. Türkiye’nin otomotiv ihracatı, 1.38 milyar dolara ulaşarak tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı. Bu rekor, Türkiye’nin otomotiv üretim ve ihracatındaki güçlü performansını ortaya koyuyor.

Rusya’nın Ekonomik Durumu ve Enflasyon

Rusya, 2023 yılında beklenmedik bir ekonomik büyüme gösterdi. Ekonomi büyüme oranı Ekim ayında yüzde 3.2 oldu. Bu büyüme, savaşın getirdiği zorluklara rağmen, yüksek enerji fiyatları ve savunma sanayisindeki üretim kapasitesinin artmasından kaynaklanıyor. Ayrıca, Rusya’nın yıllık enflasyonu Ekim ayında 8.54 seviyesine gerileyerek ekonomiye dair iyimser bir tablo çizdi.

ABD’nin Yapay Zeka ve Kripto Politikaları

Amerika Birleşik Devletleri, yapay zeka alanında önemli adımlar atmaya hazırlanıyor. Başkan Donald Trump’ın yapay zeka elçisi ataması bekleniyor. Bu yeni pozisyon, ülkenin yapay zeka politikalarını koordine etmeyi amaçlıyor. Ayrıca, ABD’nin yapay zeka ve kripto para politikaları, teknoloji dünyasında büyük tartışmalara yol açabilir.

Programın tamamını dinlemek için:

GÜNDEMİN İÇİNDEN: Suriye İç Savaşı’nda Yeni Perde Dünyayı Nasıl Etkileyecek? yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.