Kadın olmak, bazen önceden çizilmiş sınırların içinde kalmak zorunda bırakılmak demektir. Ama ya o sınırları kaldırırsak? Ya hayallerimizi, yeteneklerimizi ve özgürlüğümüzü en doğal hakkımız olarak kabul edersek? İşte tam da bu sorular üzerine, Esra Alkan’ın Kalk Gidelim programında, eğitimci ve yazar Canan Öztanık Temiz ile ilham veren bir sohbet gerçekleşti.

Kendi tabiriyle “sınır tanımayan kadınları” anlatan Temiz, kadınların gücüne, hayattaki yerlerine ve gülümsemenin nasıl bir direniş aracı olduğuna dair çarpıcı düşüncelerini paylaştı.

Kadınlar Hayatı Nasıl Değiştirir?

Kadınların hayatı dönüştüren gücü, sadece anne ya da eş olmakla sınırlı değil. Onlar sanatın, bilimin, iş dünyasının ve toplumun her alanında var olmalı. Ancak çoğu zaman kadınlara belli roller biçilmiş durumda. Bu kalıpların dışına çıkanlar ise cesaretleriyle fark yaratıyor.

Canan Öztanık Temiz, bu konuda kendi yolculuğundan bahsederek şu sözleriyle ilham verdi:

“Kadınlar istedikleri her şeyi başarabilir. Önemli olan, kendi içlerindeki gücü fark etmeleri ve toplumun dayattığı kalıpları kırmalarıdır. Ben kendi başıma çocuklarımı büyüttüm. Zor muydu? Evet. Ama imkânsız değildi. Çünkü istedim ve başardım.”

Kadınların hayata kattığı renklerin yok sayılmaması gerektiğini vurgulayan Temiz, toplumda kadınlara yönelik algıları sorgulamamız gerektiğini de dile getirdi.

Kadın ve Erkek: Önce İnsan Olmak

Kadın ve erkek arasındaki farklılıklar, çoğu zaman ayrışmaya neden oluyor. Oysa ki önce insan olmak esas mesele. Eğer insanlar cinsiyetlerinden bağımsız olarak birbirine değer vermeyi öğrenirse, dünya çok daha yaşanabilir bir yer olabilir.

“Kadınlar Venüs’ten, erkekler Mars’tan’’ diyerek farklılıklarımızı abartıyoruz. Oysa önce insan olduğumuzu hatırlasak, ilişkiler de çok daha sağlıklı olurdu.” diyen Temiz, toplumdaki kalıp yargıları eleştirdi.

Gülmenin bile kadınlara bir sınır olarak çizildiği bir dünyada, değişimin ancak kadın ve erkeğin eşitliğiyle mümkün olacağını vurguladı.

Gülmek, Bir Direniş Biçimidir

Sohbetin en etkileyici noktalarından biri de gülümsemenin gücüydü. Kadınların kahkahalarının yanlış anlaşılması, toplumsal yargılar nedeniyle yadırganması oldukça yaygın bir durum. Oysa ki gülmek, insan olmanın en doğal reflekslerinden biri.

“Gülmek, bizim en büyük direnişimizdir. Sabah kalktığınızda 5 dakika gülümsemeyi alışkanlık haline getirin. Çünkü gülmek, hayata meydan okumaktır!” diyen Temiz, özellikle erkek çocuklarına gülmenin değerinin öğretilmesi gerektiğini vurguladı.

Toplum, erkekleri ciddiyet ve sertlik üzerine inşa ederken, duygularını göstermelerini zayıflık olarak görüyor. Oysa ki gerçek güç, duygularını ifade edebilmekten geçer.

Sınır Tanımayan Kadınlar: Cumhuriyetin Kadınları

Canan Öztanık Temiz’in Sınır Tanımayan Kadınlar kitabı, Cumhuriyet’in ilk yıllarından bugüne kadar sınırları aşan kadınların hikâyelerini anlatıyor. Bilime, sanata, iş dünyasına ve eğitime yön veren bu kadınlar, bugünün genç kadınlarına ilham vermeye devam ediyor.

Kitapta 90’dan fazla kadının hikâyesine yer verdiğini söyleyen Temiz, bu sayıyı 100’e tamamlayacağını belirtiyor. Kadınların mücadelelerinin anlatılması gerektiğine inanan yazar, şu sözlerle bu misyonunu özetliyor:

“Bu ülkede yazı yazmak kolay değil, okutmak daha da zor. Ama kadınların hikâyeleri anlatılmalı. Çünkü ilham verdiğimiz her genç kız, geleceği değiştirecek.”

Kadın Kadının Destekçisidir

Sohbetin sonunda Canan Öztanık Temiz, kadınların birbirine destek olması gerektiğini vurgulayarak, şu çağrıyı yaptı:

“Kimsenin yüzündeki gülümsemenin solmasına sebep olmayalım. Birbirimize destek olalım, cesaret verelim ve birlikte güçlenelim.”

Kadınlar birlikte daha güçlüdür. Sınırları aşan kadınlar, geleceğe umut olmaya devam edecek.

SINIR TANIMAYAN KADINLAR: CESARET ÖZGÜRLÜK VE GÜLÜMSEMENİN GÜCÜ yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Hayatımızda çoğu zaman bir şeylerden şikâyet ediyoruz, kendimizi sıkışmış ve çaresiz hissediyoruz. Peki, hiç durup gerçekten farkında olmayı denedik mi? Farkındalık, bizi içsel huzura götüren bir anahtar olabilir.

Farkındalık Nedir ve Neden Önemlidir?

Farkındalık, anın içinde olmak, geçmişin yüklerinden ve geleceğin kaygılarından sıyrılarak şimdiyi gerçekten yaşamaktır. Günlük hayatın koşuşturması içinde sıkça göz ardı ettiğimiz bu kavram, aslında hayatımızın kalitesini belirleyen en önemli unsurlardan biridir.

Düşüncelerimizi ve hislerimizi anlamaya çalışmak, bizi biz yapan unsurları keşfetmemizi sağlar. Evimizi düzenlediğimizde içimizin de ferahladığını fark ettik mi? Çünkü dışımızdaki dünya ile iç dünyamız bir bütündür. Doğa gibi bizim de bir düzenimiz var, ancak çoğu zaman bu düzeni bozan biz oluyoruz.

Farkındalık Nasıl Geliştirilir?

Farkındalık, bilinçli bir çaba gerektirir. Öncelikle doğaya dönüp bakmayı denemeliyiz. Bir ağaca, bir kayaya, bir çiçeğe sadece ona anlam yüklemeden bakmak… Çocukken dünyayı nasıl algıladığımızı hatırlayalım. O zamanlar her şeyi olduğu gibi görüyorduk, zihnimiz temizdi. Aynı saflıkla bakmayı başarabilirsek, farkındalığımızı artırabiliriz.

Bir diğer önemli adım, zihnimizi sessizleştirmek. Düşüncelerimizi anlamaya ve gözlemlemeye başladığımızda, içsel gürültümüz azalır. Bu da bizi özgürleştirir. Düşüncelerimizi kontrol etmeye çalışmak yerine, onları sadece gözlemleyelim. Düşünceler gelip geçer, ama biz onların esiri olmak zorunda değiliz.

Farkındalık ve Mutluluk

Gerçek sevgi ve mutluluk, farkındalıkla mümkündür. Farkında olduğumuzda, hayatın içindeki detayları kaçırmayız. Gördüğümüz, duyduğumuz her şey bizim için daha anlamlı hale gelir. Mutluluk, dış etkenlere bağlı değil, içsel bir haldir. Ve bu hale ulaşmak, farkındalık sayesinde mümkün olur.

Önemli olan, olanı olduğu gibi görmek, yargılamadan, suçlamadan, geçmişin tortularını taşımadan yaşamak. Çünkü geçmişte yaşamak, keşkelerle dolu bir hayat sürmek demektir. Oysa şimdi burada olup, anı yaşarsak, hayatımızı gerçekten yaşamış oluruz.

FARKINDALIK NEDİR VE NASIL KAZANILIR? yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Hayvanları Koruma Günü olan 4 Ekim 2024 Cuma günü Kaffa Miro’da açılan Dikkat Kedi Var sergisini anlatan Şahin, “Son zamanlarda hayvanların maruz kaldığı zulüm, karşı çıkılmasına rağmen uygulamaya sokulan yasanın da etkisiyle birlikte yaşadığımız canlar birdenbire kayboldu. Oturduğum sokakta da o sokağı mesken tutmuş kedi ve köpeklerin kayıp olduğuna dair ilanlar her yeri kapladı. Bunun üzerine serginin çıkış fikri ortaya çıktı” dedi. 

Heykel ve hayvanlarla kurduğu ilişkiye değinen Şahin, “Kültürel olarak doğadaki her şeyi Tanrısal kabul ediyorum. Doğanın içinde yer alan hayvanlar da tanrısal özler taşıyor. Cansız nesneler de Tanrısal özler taşıyor esasında. Cansız diye düşünülen taşın ve toprağın da bir hafızası var. Nitekim toprağın verimi de buradan geliyor” sözlerini kullandı.

Oturuş şekli nedeniyle Kadıköy sokaklarıyla anılan ve hayatını kaybetmesi sonrası Tombili’nin heykelini yapan Seval Şahin, Tombili heykelinin hikayesini şu şekilde anlattı: Benim için Tombili çok önemli bir figür. Sergimin de çıkış noktası. Kadıköy’ün sevgilisi olmasının yanında hayvan sevgisinin de simge canlılarından Tombili. Bu anlamda sergide de sokakta yer alan heykelin bire bir aynısına yer verdim. Sadece Kadıköy’ün değil Türkiye’nin hatta dünyanın sevgilisi Tombili.” 

Programın tamamını dinlemek için:

Heykeltıraş Seval Şahin Tombili Heykelinin Hikâyesini Anlattı yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

“Hayat, varoluşumuzun en temel içgüdüsü olan “var etmek” üzerine kurulu” diyen Alkan, “Bütün canlıların, insan da dahil, bu içgüdüyle hareket ettiğini biliyoruz. Ancak burada bir fark var: İnsan, yalnızca kendisi için değil, herkes için var olmanın farkına varmalı. Bu anlayış, içinde yaşadığımız dünyadan şikayetlerimizi azaltarak daha dingin ve güzel bir yaşam sürmemizi sağlar” sözlerini kullandı.

“Kalk Gidelim” kavramının sadece bir çağrı değil, aynı zamanda yaşamın anlamına dair derin bir bakış açısı olduğunu belirten Alkan, Tolstoy’un “İtiraflarım” kitabına atıfta bulundu: “Sonsuz büyüklükte bir alanda, sonsuz uzunlukta bir zamanda değişimlerin nedenini anladığımızda, ne için yaşadığımızı da kavrayabiliriz. Metafiziksel sorgulamalar ile matematiksel düşünme arasında sıkışmış bir toplumda yaşıyoruz. Soru sormayı, eleştirel düşünmeyi unuttuğumuzda, kahkahanın bile anlamı kalmıyor. Kahkaha, ruh halimizi düzelten, düşüncelerimize derinlik katan bir araçtır. Gün boyunca kahkahayı hayatımızdan eksik etmemek, bize güç verir” dedi.

Programın tamamını dinlemek için:

Kendinizi var ederken kahkahayı da unutmayın! yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Evrenin temelinde değişim ve dönüşüm var

Esra Alkan, Kalk Gidelim’in bu haftaki bölümünde zamanı ve enerjiyi doğru kullanmanın önemini anlatırken bir işe gösterilen emeğin ve sabrın getirilerini de paylaştı. Sabit kalmanın, hareketsizliğin insanı geriye götürdüğünü belirten Alkan, “Gitmek geliştirir. Şifrelerimi çözmek, değişim ve dönüşüm için giderim. Her dönüşen şey üzerinde düşünebilmek yeteneği, emek ve zaman demek. Emek dediğim de aslında bedel ödemek. Eylem yoksa izlemek en fenası. Çünkü evrenin işleyişinde emek, zaman ve disiplin var” dedi.

“Kendinize gülümsemeyi unutmayın”

Disiplinin kişinin ilerlemesinde önemli etkenlerden biri olduğunu söyleyen Alkan, “İç disiplinimiz iki önemli ayağa dayanıyor: Karar ve iç güdü. İç disiplin ile ne yapacağımızı ve hedeflerimizi belirliyoruz, ona göre davranıyoruz. Fakat kendi kendimize yapacağımız bu yolculuk içerisinde en önemlisi kendimize gülümsemek. Sonrası çorap söküğü gibi geliyor” yorumunda bulundu.

Programın tamamını buradan dinleyebilirsiniz:

Başarılı olmak için gereken değişim ve dönüşüm nasıl sağlanır? yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Esra Alkan ile Kalk Gidelim’in bu haftaki konuğu şair ve yazar Sezai Sarıoğlu oldu. Seyahat etmenin türlerine değinen Sarıoğlu, “Bir yeri gezen, keşfeden kişi için seyyah kelimesini kullanmayı tercih ederim. Çünkü seyyahlık kelimesi daha sihirli gelir bana. İnsan aslında hep hareket eden, giden bir varlık. İnsan uzağa veya yakına gider, özlediği anları hatırlar geçmişe gider. Geçmişten sıkılır uzaklara gider. İnsan başka dillere, coğrafyalara gider. Hatta kendinden sıkılır kendinden de gider” dedi.

İnsanın zaman içindeki hareketliliğine beklemenin de dahil olduğunu söyleyen Sarıoğlu, “Behçet Necatigil, ‘Bazı şiirler bazı yaşları bekler’ der. Tam da onun gibi bazı tanışmalar, karşılaşmalar da yaşlarını bekler, zaman içinde olur” şeklinde konuştu.

Geçmişe takılıp kalmanın bir yerde sabit kalmanın insan doğasına aykırı olduğunu belirten Sarıoğlu, “Sürekli hareket halindeki insan, biriyle tanışmışsa o kişiyle ‘tabusuz ve tapusuz’ bir ilişki kurmalı. Yani iletişimde belli kalıplar yerine ilişkiyi özgür kılmalı, o kişinin tapusu ondaymışçasına onu sıkmamalı. Hayat olduğu gibi ilişkiler de bir yolculuk halini taşır” yorumunda bulundu.

Esra Alkan’ın Kalk Gidelim dizi kitapları kapsamında kaleme aldığı Sinop kitabı üzerinden de kente dair izlenimlerini paylaşan Sarıoğlu, “Son 25-30 yıl Türkiye’de hafıza çalışmaları çok yoğunlaştı. Yazılı, görsel hafıza ve sözlü tarih çalışmaları arttı geçmişi ele alan. 2000 yıllar başında çıkardığım Nar Taneleri kitabı da sözlü tarih çalışması esasında. Şair kimliğim olsa da hikaye dinlemek ve anlatmak heveskarıyım. Buradan da hareketle yaklaşık on yıldır Sinop Cezaevi ile ilgili 1950’li yıllara uzanan bir çalışma yürütüyorum. İçinde sözlü tarih çalışması ve Osmanlı’dan kaynakları da bunları ekliyorum. Fotoğraflarıyla birlikte kapsamlı bir kitap hazırlıyorum. Sinop Cezaevi’ni, 20. Yüzyılın başında şehirde 15-16 kilise olmadığı, Selçuklulardan kalma büyük camii olduğu bilinmeden Sinop’u ‘Mutlu şehir’ olarak tanımlamak eksik kalır” sözlerini kullandı.

Sinop’a dair çok bilinmeyen tarihi bilgilerin  de yer aldığı, Sezai Sarıoğlu’nun katıldığı Kalk Gidelim’in tamamını buradan dinleyebilirsiniz.

Sezai Sarıoğlu: Sinop, kiliseler ve cezaevini bilmeden öğrenilmez yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

TRT’de yayınlanan ‘Kalk Gidelim’ televizyon programlarında aynı isimli kitaplarıyla nsan-coğrafya, insan-tarih ilişkisini felsefi bir yaklaşımla işleyen Esra Alkan ‘Kalk Gidelim’ serüvenine Radyo Gedik’te devam ediyor. Her Salı saat 16.00’da yayınlanan ‘Kalk Gidelim’de Esra Alkan seyahat deneyimlerinde turist yine nasıl gezgin olunacağını, gezip görmenin sadece mekân değişikliği ile değil felsefeden edebiyata farklı dallarla nasıl ilişkilendirilebileceğini eğlenceli üslubuyla aktarıyor.

“Ciddiyet sizin gerçekliğiniz değil”

“Seyahatin Felsefesi Nasıl Olur?” başlıklı ilk programında Alkan, sanatın ufak detaylarda kullanarak hayatın nasıl daha olumlu kılınabileceğini şu sözlerle anlattı:

“Ciddiyeti yücelten bu sistemden korumalısınız kendinizi. Ciddiyet esasında sizin gerçekliğiniz de değil. Kozmik bir şakaysa hayat, en büyük hakikat gülmek değil mi? Sadece gülümsediğinizde bile en zor işleri kolaylıkla yaparsınız. Örneğin ev işleri. Kulağınızda kulaklıkla müzik dinlerken yaptığınız işler eminim ki daha çabuk bitiyordur.”

“Gülümsemek çevrenizdekileri de etkiliyor”

Alkan sanatın yanında tebessüm ve kahkahanın da günlük hayata etkisini örnekler üzerinden açıkladı:

“Örneğin Zen rahipleri güne tebessüm ederek başlar. Her zaman yüzlerinde o tebessüm hali ve sessizlikle işlerini, ibadetlerini yaparlar. Bunun verdiği huzur ve mutluluk aynı zamanda bilimsel olarak da ispatlandı. Kahkaha attığımızda mutluluk hormonları salgılanmaya başlıyor, daha enerjik hissediyoruz. Ben de sabahları kalktığımda hemen gülümsüyorum. Bu şekilde uyanıp günlük planlarımı yapıyorum. Ve o gün neyi yapmak istediysem de gerçekleştiriyorum. Bunun sırrı da gün içinde yaptığım her işin içine gülümseme yerleştirmek. Üstelik bunun karşılığında çevrenizdekiler size teşekkür ediyor.”

Yayının tamamı Radyo Gedik Spotify ‘da.

Esra Alkan “Seyahatin edebiyatı, felsefesi mi olur?” sorusunu yanıtlıyor yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.