Beslenmede en önemli ölçek denge
Mevsim değişikliklerinde tavsiye edilen diyet ve kürleri uygulamadan önce kişinin doktor kontrolü altında “durum tespiti” yapması gerektiğini söyleyen Esen, “Öncelikle ideal kilomuzdan ne kadar uzağız; kolestrol, yüksek tansiyon gibi değerlerimizden ne kadar uzaklaştığımızı tespit etmemiz gerekiyor. Gluteni de aniden kesmek yerine azaltarak vücudu bu dönüşüme alıştırılmasını tavsiye ediyorum. Beyaz undan yapılmış gıdaların insülin direncimizi artırdığı bilinen bir gerçek. Fakat herkesin metabolizma dengesi kendine özgü ve tek bir çözümü herkese sunmak sağlıklı bir tavsiye olmaz. Ama genel olarak akşam saatlerinde tüketilen karbonhidrat içerikli gıdaları vücudumuz daha az oranda yakıyor. Dünyada yaygın olarak kabul gören ve kalp sağlığı için tavsiye edilen Akdeniz diyetinde de karbonhidrat bulunur. Burada anahtar kelime neyi ne kadar tükettiğimiz önemli. Örneğin 18 yaşından, 45 yaşına kadar sportif aktivitesi yerinde her gün bir yumurta yemesinde aslında bir sakınca görmüyoruz. Ama öte yandan yüksek tansiyon, kolesterol yüksekliği, kalp damar hastalığı olan kişilerin haftada 4 yumurta sarısını geçmemeleri gerekiyor.

Spor öncesi hazırlık şart
Özellikle Temmuz ayında görülen rekor sıcaklıklar, spor ve fiziksel aktivitelerimizi de olumsuz etkiledi. Bu sebeple sonbahar açık havada vakit geçirmek için bir fırsat niteliğinde. Esen bu dönemin spor ve hareketlilik açısından disipline olmak için ideal olduğunu söyledi: “Havaların nispeten serinlemesi spor yapma açısından olumlu bir durum. Fakat burada da çok sert hareketlerden kaçınmak, vücudu alıştırarak antrenman yapmak gerekiyor. Aksi halde kondisyonu olmayan vücuda ani yükleme yapmak kas yorgunluğuna neden olacak. Hareketsizlik nedeniyle yağ oranının arttığı kas oranının azaldığı vücutta kas oranını artırıcı bir altyapı oluşturmadan yapılan yoğun egzersizler kas yorgunluğunu tetikler.”

Yüksek tansiyon artık gençleri de etkiliyor

Pandemiyi atlatsak da COVID aşılarının kalp rahatsızlıklarını tetiklediği iddiaları sadece Türkiye’de değil dünyada da konuşuluyor. Türkiye’nin kalp rahatsızlıklarında Avrupa birincisi olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Esen, COVID aşılarının olumsuz etkilerine karşı Türkiye ve dünyada bu durumu kanıtlayan bir araştırmanın olmadığın vurguladı: “Pandemiyi nispeten aşılar sayesinde sağlıklı bir şekilde atlattık. Bundan dolayı aşı olup kalp rahatsızlığı yaşayan veya bu nedenle hayatını kaybeden kişilerin sağlık geçmişlerine bakmak gerekiyor.”
Genellikle yaşlılıkla özdeşleştirilen yüksek tansiyon rahatsızlığının gençlerde görülme oranının yükseldiğine değinen Esen şunları söyledi: “İdeal tansiyon oranı 14-9’dur. Eğer bu değerden yüksek bir oran sık görülürse yüksek tansiyon teşhisi koyulabilir. Ama bu hemen ilaç kullanmanız gerektiği anlamını taşımıyor. Aynı şekilde dengesizlik ve görmede bulanıklık durumlarında doktor kontrollerine gitmek akla gelse de en basitinden tansiyon ölçmek akla gelmiyor. Türkiye’de yüksek tansiyonun görülme sıklığının yüzde 30’a dayandığını unutmamak gerekiyor.

Programın tamamı İstanbul Gedik Üniversitesi YouTube sayfasında.

Sonbaharda Kalp Sağlığına Dikkat! yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

6 Şubat’ta yaşanan depremler, konut güvenliği olduğu kadar hastane, okul, idari binalar gibi kritik merkezlerin de afetlere karşı dayanıklı olmasının önemini gösterdi. Deprem esnasında hastanelerde tedavi gören birçok hasta deprem nedeniyle hayatını kaybederken afet durumunda en fazla ihtiyaç duyulan sağlık görevlileri de dayanıksız hastaneler yüzünden enkaz altında kaldı. 1999’dan beri büyük bir deprem bekleyen İstanbul’da başta hastaneler olmak üzere sağlık merkezlerinin afetlere dayanıklılığı da diğer bir merak konusu oldu. Füsun Saka ile İyilik Sağlık programına konuk olan Türk Tabipleri Birliği Büyük Kongre Delegesi Dr. Güray Kılıç İstanbul’da hastanelerin depreme dayanıklılığına dair bilgi verdi.

Antakya’da Sağlam Hastane Kalmadı

Dr. Güray Kılıç, yaşanan depremlerde bölgedeki sağlık kurumlarının durumunu anlattı: “Antakya ve İskenderun’da ayakta kalmış tek bir sağlık kurumu yok. İskenderun Devlet Hastanesi için 2013’te yıkım kararı verilmişti. Fakat Sağlık Bakanlığı bu konuda hiçbir girişimde bulunmadı. Yine aynı bölgede inşa edilen Şehir Hastanesi de yeterli hizmeti veremiyor, bahçesinde tedavilere devam ediliyor. Burası da şehre uzak olduğu için yeterince verimli kullanılamadı”.

Çürük Binalar Yıllarca Hizmet Verdi

İstanbul’daki sağlık kurumlarının büyük çoğunluğunun depreme dayanıklı olmadığını belirten Kılıç, “Tarihi binaların dışında depreme dayanıksız birçok bina yıllar boyu hastane olarak kullanıldı. Ve bu binaların depreme dayanıklı olmadığı da biliniyordu. Örneğin Cerrahpaşa için 1980’lı yıllarda inşa edilen binalar henüz yakın zamanda yıkıldı. 20 yıl görev yaptığım Haydarpaşa Numune Hastanesi’nin binası da depreme dayanıksız olmasına rağmen yıllarca hizmet verdi. Ve yıllar boyu bu binaların deprem dayanıklılık raporlarını göremedik. Siyami Hersek Hastanesi’nin eski binaları da dayanıksız” şeklinde konuştu.

Cerrahpaşa’nın Durumu Belirsizliğini Koruyor

İstanbul’da yeni hastane binalarının da açıldığını söyleyen Kılıç, “En çok var olan eğitim ve araştırma hastanelerinde görülüyor. Buralardaki eski binaların yıkılmasından sonra ortaya çıkan arazinin ranta kurban gitme endişesini taşıyoruz. Örneğin Cerrahpaşa Tıp Fakültesi şu anda yok. Maraş depremi sonrası rektörlüğün aldığı kararla tıp eğitimi ve sağlık hizmeti durduruldu. Üniversitelerde çevrimiçi derslerin başlamasıyla alınan bu karara rağmen stajyer öğrencilerin eğitim alacağı bir yer bulunmuyor. Bu binaların yıkılması için 2010’da karar çıkmıştı. Fakat deprem sonrasında alınan ani kararla bir gecede binalar boşaltıldı. Alınan bu kadar uygulanması için geç kalınan bir karar oldu ve burada tüm öğrenci ve akademisyenler mağdur edildi. Çapa şu anda Hasdal’a taşınması planlanıyor. Cerrahpaşa için ise tamamen belirsizlik söz konusu” dedi.

Programın tamamını buradan dinleyebilirsiniz:

İstanbul’da Hastaneler Depreme Ne Kadar Hazır? yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Saç bakımı artık kozmetik değil, temel bir ihtiyaç haline geldi. Geçmişte kadınlar ile özdeşleştirilen saç bakım ürünlerine artık erkekler de yoğun şekilde rağbet ediyor. Teknolojinin gelişmesinin yanında doğal ürünlere olan talebin artması da kimyasal oranı az, organik ürünlerin çeşitliliğini artırıyor. Füsun Saka ile İyilik Sağlık’a konuk olan Arkopharma Genel Müdürü Pınar Akçam, saç bakım ürünlerinde dikkat edilmesi gerekenleri anlattı. Saçların boyama ve ısıl işleme maruz kalmasıyla kolayca yıprandığını söyleyen Akçam, “Pek çoğumuzun yaşadığı kırılma ve yıpranmanın bu kadar yaygınlaşmasının nedeni de bu işlemler. Kadınlarda hamilelik ve emzirme dönemlerinde bile saçlar etkilenebiliyor. Bunda da kandaki vitamin ve mineral değişimi etkili oluyor. Günlük psikolojik durumumuz bile saçlarımızı etkiliyor” dedi.

İçten de Bakım Önemli

Pandemide saç sağlığının da doğrudan etkilendiğini belirten Akçam, “Hastalığı geçirenler de aşı olanlar da bu dönemde saçlarıyla ilgili sorun yaşadı. Ve bu dönemde saçlara yönelik şikayetlerin de arttığını görüyoruz. Bu da saç ürünlerine olan talebi artırdı. Saç ürünü sadece yüzeysel uygulamalar olarak algılanmamalı. Krem, şampuan ve losyonların yanında metabolizmadan kaynaklanan sorunların da çözümlenmesi gerekiyor. Sağlığın tüm alanında olduğu gibi saç sağlığında da içten ve dıştan beslemek çok önemli.

Koronavirüs Saçları da Etkiledi yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Diyet yapmak çoğunlukla alışılmış tatlardan uzaklaşılacağı için korkutucudur. Porsiyonları azaltmak, daha çok su içmek diyet yapan kişileri zorlamasa da yiyeceği yemeklerin lezzetindeki azalma diyetten kolayca vazgeçebilmeyi akla getirebiliyor. Alışılagelen patates cipsine alternatif olan kuru baklagil cipsleri, çim ve yosun salataları form korumanın yanında damak tadımızı da zenginleştiriyor. Füsun Saka ile İyilik Sağlık’a konuk olan Diyetisyen Esra Şahin alternatif gıdaların soframızdaki yerini anlattı. Dünyada sağlıklı beslenme trendlerine olan ilginin arttığını söyleyen Şahin, “Sağlıklı beslenme yanında karbon ayak izini düşürme çabası da söz konusu. Örneğin bir etin üretimi için hayvanın yetiştirilmesinden işlenmesine kadar tüm bu işlemlerde karbon ayak izi oldukça yüksek. Etin yanında yüksek proteini olan bitkisel gıdalar da var. Örneğin kenevir, kuru baklagillerden börülce ve barbunyanın proteini oldukça yüksek. Badem, fındık, fıstık ve ceviz hem yağ hem de protein açısından oldukça değerli. Bir besinin tohum hali, meyve ve sebze halinden çok daha besleyicidir.”

Yosun Yemek Normalleşiyor

Alternatif bir gıda maddesi olan yosunun oldukça yaygınlaştığını söyleyen Şahin, “Sofrada tüketilen yosun Marmara’da veya Karadeniz’deki yosunlar değil. Okyanuslardan elde ediliyor. Hint kökenli Ayurvedik beslenmenin önemli bir parçası. B12, B6 vitaminleri açısından çok zengin. Ve kırmızı et kadar protein olduğu bulundu. Yosundan makarnalar yapılmaya da başlandı hatta kızarması da yapılıyor. Halihazırda da yosun salataları yaygın bir şekilde tüketilmeye başlandı.”

“Sebze Cipsleri Masum Değil”

Patates ve mısır cipslerine alternatif olarak tarhana ve kuru baklagil cipslerini öneren Şahin, “Kızartılmayıp fırınlanması ve içerdiği bitkisel zenginlik ile alternatif olabilir. Sebze cipsleri ise sebzenin hamur şekline getirilmesi ile yapılıyor. Fakat cips yapmak için yüksek sıcaklıklarda pişirmek gerekiyor ve sebzeler de yüksek sıcaklıklarda besin değerini yitiriyor” dedi.

“Zeytinyağı Yüksek Isıda Kanserojen Hale Geliyor”

Sağlıklı beslenme uğruna yapılan yanlışları sıralayan Şahin, “Zeytinyağı, soğuk sıkımla elde edilen bir yağ ve yüksek sıcaklıklardaki pişirme işlemlerine uygun değil. Fırında pişirme, kızartma ve kavurma işlemleri için asla uygun değil. 180 dereceyi aşan sıcaklıklarda kanserojen olmaya başlıyor. Bazı besinler çiğ tüketilmeli, bazıları ise soğuk tüketilmeli. Zeytinyağı da soğuk tüketilmesi gereken bir gıda” diye ekledi.

Kenevir Unutulan Bir Besin Değeri

Çedene diğer ismiyle kenevir, yakın zamana kadar sofralarda tüketilen bir tohum türü. Şahin, kenevirin de alternatif gıdalar arasında faydalı olduğunu söylüyor, “Gün içerisinde kasların rahatlaması için oldukça faydalı. Bulgur gibi pişirilebiliyor. Bizim topraklarımızda yetişen fakat unutturulmuş bir besin. Kenevirin uyuşturucu olduğu algısı yüzünden uzak duruluyor. Halbuki kanser tedavisinden tutun, yapraklarından peçete yapılmasına kadar birçok faydası var.

Programın tamamını Radyo Gedik Spotify ve Soundcloud’dan dinleyebilirsiniz.

Nohut Cipsinden Yosun Salatasına Alternatif Beslenmede Yeni Trendler yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Sağlıklı beslenmenin trend olması, düzgün bir vücuda sahip olma isteği birçok kişiyi diyetlere yönlendirse de her diyet etkili ve sağlıklı sonuç vermeyebiliyor. Füsun Saka ile İyilik Sağlık programına konuk olan Diyetisyen Emre Uzun, günümüzün yaşam koşullarının obez olmaya oldukça müsait olduğunu söyledi: “Herkes fit olmak istiyor ama çalışma ve yaşam koşullarımız bizleri obez olmaya zorluyor. Bu koşullarda fit kalmak ise büyük bir başarı. Çünkü günümüzde karbonhidratlara ulaşmak çok kolay. Örneğin 1970’lerde karbonhidratlara ulaşmak zordu, üstelik hareket miktarı da fazlaydı. Ve teknolojinin sunduğu imkanlarla toplantı ve buluşmalar da internetten yapılabiliyor ve hareket oranı da azaldı. Duygusal değişim, stresli yaşam, birim zamanda yapılan iş miktarının artmasıyla vücudumuza yükleniyoruz. Vücut da dopamin istiyor. Dopamin için de en kolay kaynak karbonhidratlar ve şeker. Bu şartlar içinde günümüzde kilo almamak büyük bir başarı.

Fit Olma Hayali Pazarlanıyor

Un ve unlu ürünlerde yüksek oranda bulunan karbonhidrat obeziteye yol açan temel etkenlerden birisi. Obezitenin en çok gelir seviyesi düşük kesimlerde görüldüğünü söyleyen Uzun, “Özellikle sağlıksız ve düzensiz beslenme obeziteye neden oluyor. Türkiye’de organik ve sağlıklı beslenmek içinse yüksek maliyetlerden dolayı belirli bir kesimin erişebildiği bir imkân. Bu yüzden de birtakım uydurma formül ve diyetlerle insanlara sağlıklı ve fit olma hayali pazarlanıyor” dedi.

Yaşam Alışkanlıkları Değişmeli

Liposuction uygulamasının da sağlıklı bir vücut için işe yaramadığını ekleyen Uzun, “Danışanlarımın arasında liposuction yaptıranların kısa zamanda tekrar kilo aldıklarını görüyoruz. Danışanlarım da ameliyat izlerinden ve tekrar kilo almaktan oldukça şikayetçi. Kişi yaşam tarzını ve beslenme alışkanlıklarını değiştirmedikten sonra hangi yöntemi kullanırsa kullansın sağlıklı şekilde kilo veremez.” dedi.

Programın tamamını buradan dinleyebilirsiniz:

“Günümüzde Obez Olmamak Büyük Başarı” yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Aile ve arkadaş çevresindeki yetersiz iletişim, çalışma hayatındaki sorunlar gibi birçok olumsuz etken kişinin değersiz hissetmesine yol açıyor. Daha iyi hissetmeye ve anda kalarak daha verimli ve mutlu olmaya çalışmak ise değersiz hissetmeye karşı bir çözüm olarak sunuluyor.

Doğada Değersiz Hisseden Tek Varlık İnsan

Günlük hayatın bir parçası olan değersizlik hissi ile nasıl başa çıkılabileceğini açıklayan Klinik Psikolog, Psikoterapist Ayşe Coşkun Yılmaz; çaresizlik ve yetersizlik hislerinin değersizleşmeye neden olabileceğini söylüyor: “Bu tür duygular değersizliğe yol açabiliyor. Fakat doğada açıklaması olmayan bir kavram değersiz hissetme. Örneğin bir gül, orkideden daha değersiz hissediyor olabilir mi? Veya bir tekir kedi, siyam kedisinden aşağıda olduğunu hisseder mi? Tüm bunları biz yakıştırıyoruz aslında. İnsan doğa karşısında o kadar zayıf ve bakıma muhtaç ki, ilk ihtiyacı korunmak, beslenmek ve hayatta kalmak oluyor. Ve bunlara hemen sahip olanlar daha güçlü oluyor. Değerli olma çabası da buradan geliyor. Sanayi Devrimi ile öznesinden uzaklaşıp nesneleşen insan, değer ve değersizlik kavramlarıyla tanışıyor. Vahşi kapitalizm ile birlikte paraya sahip olan insan, başka insanları dahil olmak üzere her şeyi satın alabiliyor. Ve insan ruhu bu durumu kabul edemiyor, art arda ihtilaller patlak veriyor. Nitekim psikoloji alanındaki kuramlar da o yıllarda artıyor. Hem psikoloji hem felsefede insanın biricikliğine dair söylemler geliştiriliyor” dedi.

Anneden Çocuğa Geçebiliyor

Değersizliğin bir sendrom olarak nitelenmesi gerektiğini söyleyen Yılmaz, “İnsan çevre içinde yeterince görülmez, kendini geliştirmez veya varlığını sürdürmezse hastalanıyor. Bu sendrom bazen anne karnında başlıyor. Anneden bebeğe geçiyor. Eğer annenin yaşam döngüsünde o dönem mutsuzluk ve huzursuzluk varsa bebeğe de geçiyor. 3 yaşında konuşmaya başlasa da insan anne karnından itibaren iletişime açık. Çocuk kendi varlığını sorgulayarak ‘Benim burada bulunmam annemi mutsuz hissettiriyor’ şeklinde düşünebiliyor. Annenin mutsuzluk hali geçse de çocuk bir yandan iyi ve değerli olduğunu bilse de bir yandan değersizlik sendromu içinde olabiliyor. Çocuklar ya insanlara kendisini sevdirmeye çalışıyor ya ağlama krizlerine giriyor ya da donuk bir durumda oluyor. 0-1 yaş arasında yaşanan olayların çocuklara etkisi farklıdır, 3-5 yaş arasındaki farklı. Nevrozlar 3-5 yaşından sonra yaşanan sorunlardan kaynaklı olur ki bu da bizim alanımıza giriyor. 0-3 yaş arasında yaşanan sorunlar ve kayıplar ise tamamen bir boşluğa sebep olduğu için ağır travmalara yol açıyor. Çocuğun kişiliğinin gelişmesinde genel olarak 0-5 yaş aralığı çokça önemli” diye ekledi.

Özellikle Orta Yaş ve Sonrası Kritik

Değersizlik hissinin göstergelerine değinen Yılmaz, “Ekonomik gelire oranla daha pahalı ürünler satın almak, dış görünümle çok uğraşmak, çok çalışmak gibi göstergeleri var. Fakat bulunulan topluluğa göre değersizlik sendromu kendini gösterir. Örneğin muhafazakar çevrede din konusunda çok bilgili olma çabası değer görür ve değersizlik hisseden kişi başkalarının takdirini kazanmak için bu konuda çaba sarf eder. Veya istemediği halde çevresi tarafından takdir göreceği davranışları yapmak bunun göstergesidir. Fedakarlıklar yapmak, hayatında sürekli farklı şeyler denemek, aynı şekilde hiçbir şeyi umursamamak da değersizlik sendroma yol açar. Bir yandan kişi kendini geliştirmek için çabalar ama orta yaştan sonra ruhsal sorunlar ve boşluklara yol açar. Mutsuzluk içinde olunur ve mutsuzluk vermeye yok açar” diye ekledi.

Klinik Psikolog, Psikoterapist Ayşe Coşkun Yılmaz’ın konuk olduğu Füsun Saka ile İyilik Sağlık’ı buradan dinleyebilirsiniz:

Psk. Yılmaz: “Değersizlik Sendromu Kapitalizmin Getirisi” yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

Yaptığı eserler ile tasavvuf ve Divan şiirini tablolarına taşıyan Ressam Murat Kurt, Füsun Saka ile İyilik Sağlık’a konuk oldu. Şiire olan sevgisi nedeniyle tablolarında şiire yer vermek için 10 yıllık bir süreçten geçtiğini söyleyen Kurt, Amasya gezisinde aklına gelen fikir ile yola çıktığını söyledi: “Beyazıt Camii’ni gezerken kufi bir yazıyla karşılaştım. 15. Yüzyıla ait olan yazıyı optik yazmışlardı. Kalakaldım. Aklıma direkt Picasso’nun kübizmi geldi. Küfi yazı hem çok çağdaş hem de çok ilkeldi. Picasso da kübizmi Afrika’daki Maslardan alıyor. Sonrasında küfi yazı üzerine çalışmalara başladım. Son yıllarda ise metalde ve plekside küfi yazıyı uyguluyorum.”

Yükselişin Sebebi Şiir

Şiirlerin yazıldıkları alfabe ile resime dönüştürülebileceğini söyleyen Kurt, “Yunus ve Fuzuli’den sonra konular derinleşti ve değişti. Örneğin Fatih Sultan Mehmet gemileri karadan yürütmesinin ve başarılı bir padişah olmasının yanında iyi bir şair. Diğer Osmanlı padişahlarının şiirlerine de baktığımızda da kalem ustası olduklarını görüyoruz. Hatta Fatih, şiir ile ilgilenmeyen Eyüp Kadısını görevden alacak kadar şiir ile ilgili. Bu dönemde devlet adamlarının entelektüel seviyelerinin yüksek olmasına ve liyakate dikkat edilmiş. Zaten Osmanlı’nın yükselişe geçmesinin önemli sebebi bu.

Ressam Murat Kurt‘un konuk olduğu İyilik Sağlık‘ın tamamını buradan dinleyebilirsiniz:

Yunus ve Fuzuli Tablolarla Buluşuyor yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.