GEZGİN MİSİN, TURİST Mİ?

Herkes seyahat eder, ama herkes gezgin değildir. Turist olmakla gezgin olmak arasında fark var. Aynı yerlere gideriz, aynı manzaraları seyrederiz. Ama biri sadece bakar, diğeri görür. Gezgin gördüklerini aktarır, hisseder, yaşar ve yaşatır. Yazıya dökerken kelimeleri kalpten geçirir. İşte edebiyat da burada başlar.

SEYAHATİ HİKÂYEYE DÖNÜŞTÜRMEK

Gezdiğimiz yerleri anlatmak bir şeydir, onları hissettirmek ise bambaşka bir şey. Motomot bilgiler, ansiklopedi maddeleri gibi anlatımlar insanı sıkar. Oysa seyahatin hakkını verir, onunla duygusal bir bağ kurarsak yazdıklarımız sadece anı olmaz, edebiyata dönüşür. Bir yeri sevdiğinizde o yer canlanır, sizinle konuşur. Siz de o sesi kalemle duyurursunuz.

YAZMANIN ÖN KOŞULU: AKRABALIK

Evet, seyahatle akrabalık kurmak gerekir. Gitmek, görmek, öğrenmek, hissetmek, içine taşınmak… Bir yeri sadece dışarıdan gözlemlemekle yetinmeyip onun ruhuna dokunduğunuzda, yazdığınız metin başka bir boyuta geçer. Bu bir süreçtir. Emek ister, zaman ister, düşünmek ister. Ama sonunda ortaya çıkan şey yalnızca bir gezi yazısı değil, gerçek bir edebi metin olur.

EDİRNE’DE SESSİZLİK VE SERVAN

Bazen ise işler umduğun gibi gitmez. Esra Alkan, Edirne’ye gittiğinde hiçbir şeyin ona “yaz beni” demediğini anlatıyor. O kadar zengin bir tarih, o kadar dolu bir şehir… Ama sessizlik. Ta ki doğru soruyu sorana kadar: “Edirne nasıl bir şehir?” Cevap: “Edirne, zamanı yazılmış bir şehir.” Ve oradan mitolojiye uzanan bir köprü kurulur: Zaman tanrısı Servan… Böylece kelimeler akmaya başlar.

YAZMANIN BÜYÜSÜ

Bir yeri yazmak için onu önce yaşamak gerekir. Kapadokya’yı yazmadan önce onun tarihini öğrenirsiniz, kültürünü, coğrafyasını, insanını tanırsınız. Ama yazının büyüsü, o peri bacalarının içine ruhunuzu taşıdığınızda başlar. Dışarıdan bakmak yetmez; içine girip oradan dışarıya bakmak gerekir. İşte edebiyat da tam burada doğar.

SEYAHAT NASIL EDEBİYAT OLUR? yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.

TRT’de yayınlanan ‘Kalk Gidelim’ televizyon programlarında aynı isimli kitaplarıyla nsan-coğrafya, insan-tarih ilişkisini felsefi bir yaklaşımla işleyen Esra Alkan ‘Kalk Gidelim’ serüvenine Radyo Gedik’te devam ediyor. Her Salı saat 16.00’da yayınlanan ‘Kalk Gidelim’de Esra Alkan seyahat deneyimlerinde turist yine nasıl gezgin olunacağını, gezip görmenin sadece mekân değişikliği ile değil felsefeden edebiyata farklı dallarla nasıl ilişkilendirilebileceğini eğlenceli üslubuyla aktarıyor.

“Ciddiyet sizin gerçekliğiniz değil”

“Seyahatin Felsefesi Nasıl Olur?” başlıklı ilk programında Alkan, sanatın ufak detaylarda kullanarak hayatın nasıl daha olumlu kılınabileceğini şu sözlerle anlattı:

“Ciddiyeti yücelten bu sistemden korumalısınız kendinizi. Ciddiyet esasında sizin gerçekliğiniz de değil. Kozmik bir şakaysa hayat, en büyük hakikat gülmek değil mi? Sadece gülümsediğinizde bile en zor işleri kolaylıkla yaparsınız. Örneğin ev işleri. Kulağınızda kulaklıkla müzik dinlerken yaptığınız işler eminim ki daha çabuk bitiyordur.”

“Gülümsemek çevrenizdekileri de etkiliyor”

Alkan sanatın yanında tebessüm ve kahkahanın da günlük hayata etkisini örnekler üzerinden açıkladı:

“Örneğin Zen rahipleri güne tebessüm ederek başlar. Her zaman yüzlerinde o tebessüm hali ve sessizlikle işlerini, ibadetlerini yaparlar. Bunun verdiği huzur ve mutluluk aynı zamanda bilimsel olarak da ispatlandı. Kahkaha attığımızda mutluluk hormonları salgılanmaya başlıyor, daha enerjik hissediyoruz. Ben de sabahları kalktığımda hemen gülümsüyorum. Bu şekilde uyanıp günlük planlarımı yapıyorum. Ve o gün neyi yapmak istediysem de gerçekleştiriyorum. Bunun sırrı da gün içinde yaptığım her işin içine gülümseme yerleştirmek. Üstelik bunun karşılığında çevrenizdekiler size teşekkür ediyor.”

Yayının tamamı Radyo Gedik Spotify ‘da.

Esra Alkan “Seyahatin edebiyatı, felsefesi mi olur?” sorusunu yanıtlıyor yazısı ilk önce Radyo Gedik üzerinde ortaya çıktı.